Civiel effect: kunnen we ook zonder?

door:
Toegang tot togaberoepen zoals de advocatuur, notariaat en rechtspraak is vooralsnog afhankelijk van de strikte voorwaarden van het civiel effect. Dit betekent dat mensen zonder een juridische vooropleiding geen toegang hebben tot een togaberoep, terwijl ze soms wel de benodigde voorkennis hebben. Waarom worden natuurkundigen of psychologen toegelaten tot de advocatuur?

Met civiel effect wordt bedoeld dat de rechtenopleiding zodanig is samengesteld dat het voldoet aan de eisen voor toegang tot togaberoepen. Hier bestaat veel discussie over, omdat de hedendaagse rechtspraktijk, kennis en inzicht minstens net zo belangrijk zijn als juridische kennis. Daarnaast zijn er meer competenties waarnaar gekeken wordt. Denk hierbij bijvoorbeeld aan analytisch denkvermogen, communicatieve vaardigheden en gedrevenheid. Iemand met een natuurkundige vooropleiding is vaak beter getraind in het maken van scherpe analyses dan iemand die opgeleid is in het recht.

Juridische kennis is zonder twijfel ontzettend belangrijk, maar deze kan net zo goed verworven worden in de rechtspraktijk. Zoals het ernaar uitziet zouden togaberoepen wel degelijk kunnen functioneren zonder een verklaring van het civiel effect. 

Toch wordt hier misschien te makkelijk over gedacht. Juridische kennis en inzicht zijn niet iets wat van de een op andere dag eigen gemaakt kan worden. Wie adviseert of procedeert over juridische kwesties, moet het rechtssysteem grondig begrijpen en kunnen toepassen. Daarnaast geeft het civiel effect een stukje zekerheid aan cliĆ«nten van professionals zoals een advocaat. CliĆ«nten kunnen er dan op vertrouwen dat dat hun vertegenwoordigers de kennis in huis hebben om een zo goed mogelijk advies te geven. 

Maar wat is nu precies een goede jurist? Wanneer is er genoeg voorkennis om aan een togaberoep te kunnen beginnen en hierbij je civiel effect te behalen? Een vierjarige universitaire opleiding is hier het antwoord. Maar kan er ook niet worden volstaan met minder lange of andere opleidingen? Dit zijn allemaal vragen die het civiel effect achterlaat. Veel vereiste kwaliteiten van het civiel effect zouden namelijk ook op een andere manier kunnen worden gerealiseerd. 

Veel theoretische kennis is onmisbaar, maar in de praktijk zijn meer vaardigheden nodig. Binnen juridische opleidingen wordt veel aandacht besteed aan een brede reflectie op het recht in de moderne samenleving. Deze kennis is niet direct relevant voor een beroepsbeoefenaar in de praktijk. Een goede oplossing zou kunnen zijn dat juridische opleidingen zich meer gaan focussen op verbreding van kennis uit andere disciplines dan alleen de juridische. Zo zou het bijvoorbeeld gunstig zijn om meer kennis te verkrijgen over economie bij ondernemingsrechtelijke constructies. Hierdoor kan diegene zich beter onderscheiden van de rest met het behalen van het civiel effect.[1]

De Nederlandse Orde van Advocaten meldde dat lang niet alle afgestudeerden het niveau behalen wat voor een advocaat-stagiaire noodzakelijk is.[2]In de advocatuur lijken ze het civiel effect dus ook niet toe te juichen. Hierdoor wordt een extra toelatingsexamen overwogen voor de beroepsopleiding. Ook hier is veel kritiek op: ’Waarom een toelatingsexamen als het civiel effect een vereiste is voor togaberoepen?' Dan kan dit beter worden afgeschaft zodat afgestudeerden met een andere vooropleiding ook toegang kunnen krijgen?’ 

Juridische professionals behoren het systeem van het recht onder de knie te hebben. Deze kennis wordt verkregen via een juridisch-universitaire opleiding. Hier wordt veel aandacht besteed aan theorie, terwijl sommige andere vaardigheden verzaken die later nodig zijn in de praktijk. Een extra toelatingsexamen zou een oplossing kunnen bieden, maar wordt het civiel effect dan niet overbodig? Slimme niet-juristen kunnen tot op heden geen toegang krijgen tot togaberoepen, terwijl ze vaak wel de benodigde vaardigheden bezitten. Hiermee gaat een hoop talent verloren. Of we in de toekomst blijven vasthouden aan het civiel effect blijft een vraag, maar dat er veel haken en ogen aan zitten is duidelijk. 


[1]Hol, T. (2018, juni). CIVIEL EFFECT TER DISCUSSIE? Ars Aequi2018(6), 548–551. 

[2]Redactie Mr. (2017, 24 oktober). ‘Civiel effect mag verdwijnen’ - Mr. Online. Geraadpleegd op 22 november 2018, van https://www.mr-online.nl/civiel-effect-mag-verdwijnen/


Discussie

Relevante artikelen