De (voorlopige) onthoofding van IS

Door: Matthijs van Dijk

Abu Bakr al-Baghdadi is dood. Hij stierf schreeuwend en huilend, als een laffe hond”. Zo beschreef president Trump de dood van Al-Baghdadi tijdens zijn speech zaterdag 26 oktober. Opgejaagd door honden, vluchtte Al-Baghdadi samen met drie van zijn kinderen een doodlopende tunnel in. In deze tunnel blies Al-Baghdadi zichzelf met een bomvest op. Zijn drie kinderen overleefde de explosie ook niet.[1] Omdat president Trump een veel gedetailleerde verklaring de wereld in heeft gebracht dan zijn voorganger dat deed bij de bekendmaking van de dood van Osama Bin Laden, heeft de wereld wel  een veel gedetailleerder beeld van hoe de operatie is verlopen.[2]

Abu Bakr al-Baghdadi heeft nooit dezelfde befaamde status bereikt die Bin Laden erop nahield. Een groot deel van de bevolking vraagt zich dan ook bij het horen van de naam Al-Baghdadi af, wie dat ook alweer was. Osama Bin Laden daarentegen roept gelijk de link met de aanslagen op de Twin Towers op. Dit is enigszins merkwaardig aangezien IS haar aanwezigheid keer op keer op gruwelijke wijze liet blijken aan de wereld. Echter, van Al-Baghdadi was weinig te zien gedurende deze tijd. Wellicht heeft deze teruggetrokkenheid hem zó lang zijn fatale lot laten ontlopen.

Het is niet de eerste keer dat de dood van de Irakese jihadist het nieuws haalt. Eerder meldde Rusland, het Syrische verzet, Irak en Iran dat Al-Baghdadi was omgekomen.[3] Zonder bevestiging van IS, is het nooit gelukt deze berichten te verifiëren. Het bleek allemaal onjuiste informatie te betreffen en Al-Baghdadi dook steeds weer op in geluidsopnames; hij leek ongrijpbaar. Nu claimt de VS zijn dood. De kans dat ‘de onzichtbare sjeik’ nog een keer zal ‘herrijzen’ uit de dood, is klein: IS heeft ditmaal zijn dood bevestigd.
[4]

Jeugd
Al-Baghdadi werd geboren als Ibrahim Awad Ibrahim Ali al-Badri in het dorpje Al Jallam in centraal Irak. Hij groeide op in een streng soennitische gezin. Zijn familie werd als ‘gemiddeld’ en ‘gewoon’ beschreven. Een belangrijk detail voor zijn latere claim tot kalief, is dat zijn familie afstamt van de al-Badri stam, welke terug te traceren is naar de Qoeraisj, de stam van de Profeet Mohammed.[5] Al-Baghdadi is op jonge leeftijd verhuisd naar Samarra, waar zijn familie zich bij een wahabitische moskee aansluit; een sterk fundamentalistische en conservatieve stroming binnen islam, door sommige moslims gezien als afgedwaalde sekte.[6] De jonge Al-Baghdadi werd beschreven als verlegen, teruggetrokken, stil en geïsoleerd. Van jongs af aan voelde hij zich sterkt zijn geloof aangetrokken en bracht het grootste gedeelte van zijn tijd door in de moskee. In koranstudies steeg hij boven de rest van zijn leeftijdsgenoten uit. Daarnaast nam hij andere jongens mee naar de moskee en ging ze voor in gebed. Zijn spirituele band was een geschenk van Allah, werd gezegd.[7]

Naarmate Al-Baghdadi ouder werd, begon hij mensen om zich heen aan te spreken, wanneer hij vond dat ze de sharia overtraden. Al-Baghdadi ging hier steeds verder in, gezien hij zelfs een van zijn mentoren de les begon te lezen op het moment dat deze rookte: “Wanneer je voorgaat in gebed vliegen de engelen weg door de geur van je adem.”[8]

Al-Baghdadi behaalde zijn bachelor in islamstudie aan de universiteit van Bagdad, waarin hij zich specialiseerde in sharia en islamitisch testament. Hij gaf les in de interpretatie van de Koranteksten en werd voorganger in een lokale moskee, om zijn studie te betalen. Al-Baghdadi werd opnieuw beschreven als terughoudend door de moskeegangers. Dit werd, in tegenstelling tot zijn vroegere jeugd, opgevat als teken van discipline. Tijdens zijn studie begon Al-Baghdadi daarbij met het coachen van een voetbalteam. Enigszins opmerkelijk, omdat verschillende jihadisten voetbal als haram (ongeoorloofd) aanmerken. Tijdens de trainingen deelde hij flyers uit met propaganda voor zijn moskee. Wanneer ouders van spelers hierachter kwamen, waren zij geschokt door de radicale inhoud van deze flyers. Sommigen verboden hun zoon nog bij Al-Baghdadi te spelen. Hieruit blijkt dat Al-Baghdadi op relatief jonge leeftijd niet bang was zijn conservatieve visie van de islam aan te moedigen, ongeacht eventuele negatieve reacties.[9]

Camp Bucca
In 2003 begon de VS de invasie in Irak. Vrezend voor bombardementen, trokken velen weg uit Bagdad; zo ook Al-Baghdadi. Hij keerde terug naar Samarra. Kort hierna werd Al-Baghdadi opgepakt door Amerikaanse militairen in Falluja, in het huis van zijn zwager, welke zich openlijk had verzet tegen de Amerikaanse bezetting; Al-Baghdadi kwam terecht in Camp Bucca. Doordat hij niet als dreiging werd gezien, kwam hij na minder dan een jaar in 2004 vrij.[10]

Camp Bucca wordt door velen gezien als ‘de wieg van IS’. In deze gevangenis heeft een groot deel van de mannen gezeten, die later de top van IS vormden, zo ook Al-Baghdadi.[11] Veel gevangen kwamen binnen als weinig tot niet geradicaliseerd en vertrokken, onder andere door in aanraking te komen met de hechte groep van jihadisten, als geduchte terroristen. Telefoonnummers werden op de randen van onderbroeken geschreven om met elkaar in contact te blijven na vertrek uit Camp Bucca.[12] Of Al-Baghdadi radicaliseerde gedurende zijn tijd in Camp Bucca, wordt echter betwist. Uit verklaringen van medegevangenen blijkt dat Al-Baghdadi de soennieten aanzette tot geweld tegen de sjiieten, waarmee ze de tent deelden. Wanneer de sjiieten door het geweld verplaatst werden, richtte Al-Baghdadi zich op soennieten in zijn omgeving en sprak hen aan als hun gedrag niet strookte met zijn interpretatie van sharia. Hier ging hij steeds verder in: er gaan geruchten rond dat hij opdracht gaf tot het afhakken van twee vingers, wanneer een medegevangene door Al-Baghdadi werd betrapt met een sigaret.

Kalifaat
In de jaren na Camp Bucca, verdween Al-Baghdadi van de radar. In deze tijd was hij bezig zichzelf op te werken in de kringen van terroristische organisaties binnen Irak. Pas in 2014 trok Al-Baghdadi wereldwijde aandacht, toen hij het kalifaat in Syrië en Irak uitriep en zichzelf benoemde tot kalief, de leider van het kalifaat. Hiermee onderscheidde IS zich van alle andere terroristische organisaties, zoals Al Qaida. Al Qaida zag het kalifaat als einddoel, maar is nooit zover gekomen (mogelijk uit angst voor gewapend verzet hiertegen door de rest van de wereld). Echter, Al-Baghdadi vond het tijd dat het kalifaat werd uitgeroepen en inspireerde, volgens de Verenigde Naties, zo’n 40.000 strijders naar Syrië en Irak af te reizen.[13] In de jaren van het kalifaat was van Al-Baghdadi weinig te zien. Echter, een tal van aanslagen overspoelde het nieuws, waarin de wereld steeds weer werd herinnerd aan zijn aanwezigheid wanneer de daders tijdens het terreur keer en keer trouw zworen aan Abu Bakr al-Baghdadi. Hij was een schaduw: onzichtbaar maar steeds opnieuw zichtbaar in de acties van zijn volgers.

Barisha
Al-Baghdadi was wantrouwig en nam verregaande maatregelen om zichzelf uit de handen van overheden te houden. Zo lichtte hij verschillende koeriers met tegenstrijdige informatie in, waardoor nooit volledig vertrouwt kon worden op informatie die tegenstanders van IS verkregen van deze koeriers.[14] Ook wisselde Al-Baghdadi regelmatig van verblijflocatie. Desondanks wist de VS hem, in samenwerking met de Koerdische geheime dienst, op te sporen. Hoewel de VS niet wil uitweiden over de specifieke rol die de Koerden hebben gespeeld, laat zij wel weten dat de medewerking essentieel was.[15]

Volgens de Koerden wisten zij, met behulp van spionnen, de identiteit van Al-Baghdadi te verifiëren, door middel van een bloedmonster en gestolen ondergoed. Kort hierna vielen Amerikaanse militairen een villa in de buurt van Barisha binnen, waar de leider zich verborgen hield.[16] De villa werd ontruimd en 11 kinderen werden in veiligheid gebracht. Al-Baghdadi werd een tunnel in gedreven, samen met drie van zijn kinderen. Achterna gezeten door honden, ontstak hij explosieven in zijn vest. De tunnel stortte in en Al-Baghdadi kwam, samen met de kinderen, om het leven.

Vervolg IS
Is met de dood van deze kalief, de man die het kalifaat weer tot leven bracht, IS voorgoed verleden tijd? In een persconferentie van president Trump suggereerde hij dat dit wel het geval is. IS heeft haar territorium volledig verloren en lijkt zo goed als weggevaagd; iets wat eerder is gebeurd. In 2011 werd er ook verondersteld dat IS verslagen was en trokken Amerikaanse troepen zich terug uit IS-gebied. Zonder een regering die sterk genoeg is de radicale burgers in bedwang te houden, wisten de jihadisten dat ze zich alleen tijdelijk onder de radar hoefden te houden, in ieder geval tot de buitenlandse troepen het front hadden verlaten.

Al-Baghdadi was belangrijk. Zijn dood heeft een grote impact. Daarentegen, het is zijn gedachtengoed waarop IS uitgegroeide tot een organisatie die een enorm territorium heeft beheerst; niet op Al-Baghdadi als persoon. Aanhangers die zich verwant voelen met de idealen van IS, zijn er nog steeds. Het verschil met tien jaar geleden, is dat IS nu bewapend is met kennis en ervaring.[17] Inmiddels heeft IS een nieuwe leider aangekondigd: Abi Ibrahim al-Hashemi al-Qurashi.[18] Of hij IS opnieuw een speler op het wereldtoneel kan maken, zoals Al-Baghdadi deed, zal nog moeten blijken. Voor nu geldt: de Islamitische Staat is onthoofd maar nog niet verslagen.


[1] CBS, 27 oktober 2019, ‘Trump says ISIS leader "died like a coward" in U.S. raid in Syria’ CBS news (www.cbsnews.com).

[2] Clémence Michallon 30 oktober 2019, ‘Trump's Baghdadi address compared to Obama's Bin Laden speech in hilarious mash-up’ Independent (www.independent.co.uk).

[3] Hans van Zon 27 oktober 2019, ‘Abu Bakr al-Baghdadi is nu écht dood. Wie was hij?’ De Stentor (www.destentor.nl).

[4] Buitenlandredactie 31 oktober 2019, ‘IS benoemt opvolger Al-Baghdadi en bevestigt dood oud-leider’ Het AD (www.ad.nl).

[5] Natelie Kitroeff 29 oktober 2019, ‘The Life and Death of Abu Bakr al-Baghdadi’ The Daily, (www.nytimes).

[6] Redactie 3 juni 2018, ‘Salafisme – Conservatieve stroming binnen de soennitische islam’ Historiek (www.historiek.net).

[7] Rukmini Callimachi en Falih Hassan 27 oktober 2019, ‘Abu Bakr al-Baghdadi, ISIS Leader Known for His Brutality, Is Dead at 48’ The New York Times (www.nytimes.com).

[8] Natelie Kitroeff 29 oktober 2019, ‘The Life and Death of Abu Bakr al-Baghdadi’ The Daily, (www.nytimes).

[9] Rukmini Callimachi en Falih Hassan 27 oktober 2019, ‘ Abu Bakr al-Baghdadi, ISIS Leader Known for His Brutality, Is Dead at 48’ The New York Times (www.nytimes.com).

[10] BBC 28 oktober 2019, ‘Who was Abu Bakr al-Baghdadi?’ BBS News (www.bbc.com).

[11] Terrence McCoy 4 november 2014, ‘Camp Bucca: The US prison that became the birthplace of Isis’ Independent (www.independent.co.uk).

[12] Guy van Vlierden 21 juni 2016, ‘Camp Bucca, de gevangenis waar IS geboren is: kleinste garnaal stapt er buiten als volleerd terrorist’ Het Laatste Nieuws (www.hln.nl).

[13] UN 28 november 2017, ‘ Greater Cooperation Needed to Tackle Danger Posed by Returning Foreign Fighters, Head of Counter‑Terrorism Office Tells Security Council’ United Nations (www.un.org).

[14] TT 27 oktober 2019, ‘Wie was Abu Bakr al-Baghdadi, de al ontelbare keren dood verklaarde onzichtbare kalief?’ De Morgen (www.demorgen.be).

[15] Euronews & Reuters 29 oktober 2019, ‘How Kurdish-led intelligence helped track Baghdadi, according to an SDF official’ Euronews (www.euronews.com).

[16] Ben Hubbard en Eric Schmitt 30 oktober 2019, ‘As Kurds Tracked ISIS Leader, U.S. Withdrawal Threw Raid Into Turmoil’ The New York Times (www.nytimes.com).

[17] Rukmini Callimachi 21 juni 2018, ‘Chapter Ten: One Year Later’ Caliphate (www.nytimes).

[18] Martin Chulov 31 oktober 2019, ‘Islamic State names new leader after death of Abu Bakr al-Baghdadi’ The Guardian (www.theguardian.com).

 


Discussie