De afgetreden bewindslieden onder minister-president Mark Rutte

door:
Onze minister-president bekleedt zijn positie inmiddels al acht jaar. Nu de VVD weer de grootste is geworden bij de Tweede Kamerverkiezingen en Mark Rutte opnieuw is verkozen tot minister-president, begint hij andere lang zittende minister-presidenten, zoals Balkenende en Kok, bijna in te halen qua dagen dat hij deze positie inneemt. Er zit geen limiet aan het aantal ambtstermijnen van een minister-president in Nederland. Hij heeft met zijn 51 jaar dus nog alle tijd om de rest in halen. Maar aan een lange periode als minister-president kleven natuurlijk ook schandalen. En bij schandalen in de Nederlandse politiek komt het aftreden snel om de hoek kijken. Hoeveel bewindslieden zijn er tot nu toe onder Mark Rutte uit eigen beweging of gedwongen opgestapt en wat waren hiervoor de redenen?

 

Co Verdaas (PVDA)

 

De eerste persoon die een regering van Rutte moest verlaten was Co Verdaas. Dit gebeurde pas in het kabinet Rutte-II op 6 december 2012. Verdaas is dan pas een maand staatssecretaris van economische zaken. Zijn positie wordt echter onhoudbaar als blijkt dat hij als gedeputeerde van de provincie Gelderland onjuiste reiskostendeclaraties had doorgeven door niet zijn juiste verblijfplaats door te geven. Na een artikel in de Volkskrant ontstaat er ophef en stapt Verdaas op. Het OM oordeelt in 2013 dat er sprake is van onzorgvuldigheid en niet van verrijking in deze situatie. Verdaas is zijn baan echter dan al lang kwijt.

 

Frans Weekers (VVD)

 

De staatssecretaris van financiën Frans Weekers was de tweede die opstapte onder Rutte. Op 30 januari 2014 legde hij zijn functie neer door aanhoudende kritiek op zijn beleid aangaande de belastingdienst. In de periode dat heel Nederland op IBAN-nummers overstapte, leek de belastingdienst hier moeite mee te hebben. Het uitbetalen van toeslagen gebeurde niet op tijd, wat tot chaos leidde binnen de belastingdienst en bij Nederlandse burger. Frans Weekers was hier volgens de kamer voor verantwoordelijk en na aanhoudende vragen in de kamer of Weekers wel geschikt was voor zijn functie, besloot hij deze neer te leggen.[1]

 

Ivo Opstelten en Fred Teeven (VVD)

 

Ivo Opstelten en Fred Teeven besluiten gezamenlijk op 9 maart 2015 op te stappen. Beiden zijn op dat moment verantwoordelijk voor het ministerie van Veiligheid en Justitie. Opstelten als minister en Teeven als staatssecretaris. Opstelten maakte een fout door de kamer onjuist in te lichten over een deal die in het jaar 2000 door Teeven, als officier van justitie, met de crimineel Cees H. werd gesloten in ruil voor informatie. Opstelten had eerder gezegd dat bij deze deal een bedrag van 1,25 miljoen gulden gemoeid ging. Dit bedrag bleek echter 4,7 miljoen gulden te zijn[2]. Opstelten en Teeven kwamen hierna beiden onder druk van de tweede kamer te staan. Voornamelijk omdat staatssecretaris Teeven zijn eigen minister blijkbaar niet goed kon voorlichten over een deal die hij notabene zelf 15 jaar geleden had beklonken. Het vertrouwen in deze twee bewindslieden was zover gedaald dat ze geen andere keus meer hadden dan op te stappen. 

 

 

Wilma Mansveld (PVDA)

 

In de tweede kamer is het een doodzonde om het parlement niet juist voor te lichten. Wilma Mansveld brandde haar handen ook aan deze regel. Als staatssecretaris van infrastructuur en milieu had zij de verantwoordelijkheid over de nieuwe Fyra-treinen die in Nederland zouden moeten gaan rijden. Dit werd echter een drama omdat de treinen onbetrouwbaar bleken en veel meer geld kostten dan verwacht. Nadat er via een parlementaire enquête onderzoek werd gedaan naar de rol van onze toenmalige staatssecretaris, bleek dat zij de tweede kamer onjuist en niet volledig had voorgelicht.[3] Ook had ze zich volgens het onderzoek in bepaalde periodes niet actief genoeg opgesteld. Op 28 oktober 2015 besloot ze dan ook haar aftreden te doen als staatssecretaris.

 

Ard van der Steur (VVD)

 

Ard van der Steur volgde Ivo Opstelten op als minister van Veiligheid en Justitie. Op 26 januari 2017 trad hij af om dezelfde reden als minister Opstelten. De tweede kamer stelde nog steeds vragen over de deal die Teeven had gesloten met Cees H. Uit een uitgelekte mail van Van der Steur bleek dat hij de kamer onjuist had ingelicht. Hij wilde namelijk bepaalde stukken informatie achterhouden voor de kamer.[4] Na dit lek was de positie van Van der Steur onhoudbaar en was hij gedwongen om af te treden.

 

Jeanine Hennis-Plasschaert (VVD)

 

Jeanine Hennis was minister van Defensie tot haar aftreden op 3 oktober 2017. Na een mortierongeluk in Mali waarbij twee Nederlandse militairen overleden, kwam het balletje in de Tweede Kamer aan rollen. Het ongeluk bleek namelijk te wijten aan nalatigheid binnen het defensieapparaat. Het materiaal dat de militairen mee hadden bleek slecht te functioneren. Defensie stond echter al jaren onder druk om aan zoveel mogelijk missies in het buitenland mee te doen. Daardoor werden veiligheidsprotocollen niet nageleefd. Alhoewel Hennis dit als minister waarschijnlijk te laat door heeft gehad, viel dit onder haar ministeriële verantwoordelijkheid. Toen de schaal van fouten die bij defensie werden gemaakt aan het licht kwam, had Hennis geen andere optie meer dan om op te stappen.[5]

 

Halbe Zijlstra (VVD)

 

Halbe Zijlstra is de meest recente minister die is afgetreden en bovendien ook de enige minister die in het huidige kabinet Rutte-III is opgestapt. Zijlstra had gelogen over een ontmoeting die hij in 2006 zou hebben gehad met Poetin toen hij nog voor Shell werkte. Hij was zelf namelijk helemaal niet aanwezig bij dit gesprek met Poetin. Hij vertelde de Tweede Kamer als fractievoorzitter in 2016 dat hij hierbij wel aanwezig was en dat Poetin plannen had aangekondigd voor een ‘Groot-Rusland’. Poetin had volgens Zijlstra gezegd dat de Baltische staten die nu bij Europa horen in zijn ogen bij Rusland horen. Zijlstra bleek dit verhaal echter te hebben van Shell-topman Jeroen van der Veer. Bovendien zou Zijlstra dit verhaal hebben aangedikt.[6] Op 13 februari van dit jaar kondigde Zijlstra aan dat hij zijn ontslag zou aanbieden aan de koning. Hij noemde dit debacle de grootste fout uit zijn politieke carrière. 

 

 

 

 

   

 

[1] Heleen Haverkort, ‘Staatssecretaris Weekers treedt af’, Nu.nl 30 januari 2014

[2] Alex van der Hulst, ‘Opstelten en Teeven treden af’, NRC.nl 9 maart 2015.

[3] Pim van den Dool, ‘Staatssecretaris Mansveld stapt op vanwege Fyra rapport’, NRC.nl 28 oktober 2015.

[4] Bas Haan, ‘Ard van der Steur loog tegen kamer over bonnetjesaffaire’, Nos.nl 23 januari 2017.

[5] Redactie, ‘Waarom minsiter Hennis moet aftreden’, Trouw.nl 3 oktober 2017.

[6] Jeanette Kras, ‘een prachtige reconstructie hoe shell en de volkskrant het lot van Halbe Zijlstra bezegelden’, welingelichtekringen.nl 18 februari 2018.


Discussie

Relevante artikelen