De belastingbetaler trakteert

door:
Maandag de 15eapril stond de Notre-Dame als een brandende fakkel midden in Parijs. In een tijdsbestek van een paar uur ging bijna 1000 jaar aan historie in rook op. Uiteindelijk kon de vuurzee getemd worden, maar een deel van het Parijse middelpunt was onherstelbaar verwoest. Terwijl de vlammen zich nog aftekenden tegen de Parijse horizon, kondigde president Macron al een wederopbouw van de unieke kathedraal aan. Voor de kosten wordt een internationale inzamelingsactie opgezet, gaf de president aan. De gulle gevers zouden een belastingvoordeel tegemoet kunnen zien. Voordat hij was uitgesproken hadden twee miljardairs het startsein gegeven met twee donaties van respectievelijk 100 en 200 miljoen Euro. In het geval dat de miljardairs deze donaties niet vergeten zijn ten tijde van hun belastingaangifte, betekent dit dat de staat onbedoeld enkele honderden miljoenen meebetaalt.[1]De belastingbetaler trakteert. Het zou voor bepaalde bedrijven zelfs gunstig zijn om te doneren. Hoe zit dat in elkaar en hoe is het in Nederland geregeld?

Buiten de Notre-Dame herbergt Frankrijk nog talloze andere culturele schatten. Vele daarvan zijn afhankelijk van gulle cultuurliefhebbers die met donaties het onderhoud en de restauratie voor hun rekening nemen. De Franse overheid stimuleert bedrijven te doneren door onder andere de optie te bieden deze bedrijven dit bedrag op te voeren als fiscale aftrekpost. Ligt je hart bij het behouden van cultureel erfgoed? Dan bestaat de kans dat tot 90% van het gedoneerde bedrag terugkrijgt van de belastingdienst. In het geval dat je geen bedrijf bezit, is doneren voor particulieren ook goedkoper. Bij donaties tot 1000 euro, krijg je 75% terug door een belastingvoordeel. Als je in een gulle bui besluit meer dan 1000 euro te doneren, krijg je 66% terug. Door deze constructies heeft de Franse overheid in 2018 al bijna 900 miljoen euro meebetaald aan donaties. Daarmee heeft Frankrijk dus indirect alle belastingbetalende burgers tot donateur gemaakt. Hierdoor is de discussie opgelaaid over de intenties van de donateurs en het riante aandeel dat de Franse staat bij elke donatie zelf bijdraagt. De kritiek op de grote geldschieters werd door de miljardairs al snel gecounterd. Enkelen hebben aangegeven de donatie niet aan te zullen geven bij de belasting en daarmee af te zien van bijkomende belastingvoordelen.[2]

In Nederland poogt de overheid burgers en bedrijven ook te stimuleren om aan instellingen te doneren door middel van belastingvoordelen. Dit zijn niet zomaar willekeurige instellingen. De overheid heeft een lijst met geselecteerde instellingen, de Algemeen nut beogende instelling (ANBI). Een ANBI onderscheidt zich door zich voor minstens 90% in te zetten voor het algemeen belang.[3]Draag je bijvoorbeeld de kerk in Rotterdam een warm hart toe, kun je een eenmalige donatie aangeven bij de belastingdienst. Voorwaarde is wel dat de donatie gelijk aan of hoger dan je drempelinkomen is en minimaal €60 bedraagt. Ook mag je maximaal 10% van je drempelinkomen aftrekken bij je belastingaangifte. Belastingtechnisch gezien kun je het beste een culturele ANBI zoeken om aan te doneren. Hiervoor geldt namelijk dat je gift bij de opgave bij de belasting met 25% mag verhogen.[4]Hierop staat wel een maximum, er mag maximaal €1250 bij worden opgeteld. Kleine rekensom: stel ik doneer €1000 aan een culturele ANBI, dan mag ik 1000 + 25% = €1250 aftrekken bij de belastingaangifte. Hoewel dit minder is dan in Frankrijk, betaalt ook de Nederlandse overheid in sommige gevallen meer dan de helft van het gedoneerde bedrag. 

De constructie zoals die nu bestaat in Nederland, is in 2012 ingevoerd door middel van de Geefwet.[5]Echter niet iedereen is tevreden over deze wet, uit onderzoek is namelijk gebleken dat er nauwelijks een verandering waar te nemen is in het aantal giften. Dat terwijl het belastingtechnisch aantrekkelijker is geworden. Zonder het beoogde effect behaald te hebben, kostten in 2018 alle donaties die als aftrekpost golden, de Nederlandse overheid 374 miljoen Euro. De laatste evaluatie van het huidige beleid door het kabinet stamt van april vorig jaar, waar het kabinet aangeeft het huidige beleid te zullen continueren.[6]

Nederland en Frankrijk pogen, zoals ook veel andere West-Europese landen, met belastingvoordelen burgers en bedrijven te laten investeren in maatschappelijke en culturele organisaties. Dit houdt echter ook in dat de overheden zelf een flinke duit in het zakje moeten doen. Als iedereen die een donatie voor de Notre-Dame heeft gedaan, dit ook bij de belasting aangeeft, betaalt de Franse overheid tussen de 66 en 90 procent zelf mee aan de kathedraal. Nederland doet er niet veel voor onder. Mocht de Erasmusbrug ineenzakken en alle donateurs voor een nieuwe iconische brug deze donatie invoeren bij hun belastingaangifte, betaalt de Nederlandse overheid ongeveer de helft mee. Al wordt het beoogde doel niet bereikt met de nieuwe regeling, toont de Geefwet wel de zorg die overheid heeft voor het cultureel erfgoed. 


[1]Peter Vermaas, We gaan haar herbouwen, met zijn allen, NRC 16 april 2019

[2]Paulus Houthuijs, Al zeker 800 miljoen voor Notre-Dame, maar discussie over gulheid van giften, NOS 20 april 2019

[3]Jasperien van Weerdt, Slimme aftrekposten voor je belastingaangifte 2018: alimentatie, giften en kinderopvang, Business Insider 12 februari 2019

[4]Belastingdienst, ik geef aan een goed doel- mag ik mijn gift aftrekken?,

[5]Wet van 22 december 2011 tot wijziging van enkele belastingwetten (Geefwet)

[6]Tweede Kamer, Kamerstuk 34785-84, 26 april 2018


Discussie