De grens tussen leven en overleven

door:
De dood van Noa Pothoven uit Arnhem was afgelopen week voorpaginanieuws bij veel kranten en websites. Het 17-jarige meisje vocht al jaren tegen verschillende psychische problemen, als gevolg van een verkrachting en aanranding. Zo leed ze aan depressies, anorexia en een posttraumatische stressstoornis. Het leven voelde voor Noa als overleven, waardoor haar doodswens steeds sterker werd. Ze schreef een boek over haar ervaringen.[1]

Haar boek won verschillende prijzen. Het maakte ongelooflijk veel los. Noa wilde met haar boek een bijdrage leveren om hulp aan psychisch kwetsbare jongeren in Nederland te verbeteren. Er is namelijk geen plek waar deze jongeren terecht kunnen voor de hulp die ze nodig hebben. De bureaucratie en wachtlijsten zijn gekmakend volgens de familie van Noa. Ook Lisa Westerveld, Tweede Kamerlid van GroenLinks, zette zich in voor Noa.[2] Uiteindelijk is Noa op 2 juni 2019 overleden. Dit was het gevolg van haar eigen, weloverwogen besluit om te stoppen met eten en drinken. Er werd niet ingegrepen door ouders en hulpverleners.

De internationale media pakte het verhaal direct op en overal op het internet werd aandacht besteed aan de ‘euthanasie’ van Noa. Er werd zowel positief als gechoqueerd gereageerd op het nieuws. Zelfs de Paus besteedde er aandacht aan.[3] De Levenseindekliniek in Den Haag kreeg als gevolg een stortvloed van buitenlandse aanvragen voor euthanasie.[4] Het verhaal werd alleen erg verdraaid, tot grote frustratie van de ouders van Noa. Hoe zit het nou precies?[5]

In Nederland kennen we artikel 293 en artikel 294 van het Wetboek van Strafrecht. Hierin staan euthanasie en hulp bij zelfdoding beschreven. In principe zijn beide handelingen strafbaar, tenzij ze uitgevoerd worden door een arts die zich houdt aan de vastgestelde zorgvuldigheidseisen. Om voor euthanasie of hulp bij zelfdoding in aanmerkingen te komen moet je altijd zelf een euthanasieverzoek doen. De familie kan dit alleen doen wanneer de patiënt zijn wil niet kan uiten of er een schriftelijke wilsverklaring van de patiënt is. Een arts voert dit alleen uit volgens de eisen beschreven in de wet. De belangrijkste eis is dat het lijden uitzichtloos en ondraaglijk moet zijn.[6] In Nederland komen hier erg weinig mensen voor in aanmerking; vrijwel alleen mensen die ongeneeslijk ziek zijn.[7]

Noa had een verzoek tot euthanasie ingediend bij de Levenseindekliniek in Den Haag, maar deze is afgewezen. Aangezien Noa wel vond dat haar leven ondraaglijk was en ze geen pijn meer wilde voelen, heeft dit haar gebracht tot een andere keuze: stoppen met eten en drinken. Ondanks dat hier geen hulpverleners hebben ingegrepen, wat een uitzonderlijke situatie is, is er hier dus geen sprake van euthanasie.


[1]H. Van Gelder, ‘Noa is 17 jaar geworden: ‘Ik word losgelaten omdat mijn lijden ondraaglijk is’’, AD2 juni 2019.

[2]M. De Vries, ‘Internationale media verdraaien verhaal rond zelfgekozen dood Noa (17)’, RTL Nieuws5 juni 2019.

[3]L. Barendregt, ‘Paus na overlijden Noa (17) uit Arnhem: ‘Euthanasie en hulp bij zelfmoord zijn verlies voor ons allen’, AD5 juni 2019.

[4]RTL Nieuws, ‘Veel verzoeken bij Levenseindekliniek na overlijden Noa (17) door misinformatie’, RTL Nieuws 8 juni 2019.

[5]P. Bolwerk, ‘Noa’s (17) zelfgekozen dood is wereldnieuws geworden, haar familie wil radiostilte’, AD5 juni 2019.

[6]Artikel 2 lid 1 sub b Wtl.

[7] NVVE, ‘Eisen aan de euthanasiewet’, NVVE2019. 


Discussie