De modernisering van zedendelicten

Door: Bregje Commissaris

Modernisering zedenwetgeving

In oktober 2017 begon met de hashtag #MeToo op Twitter de MeToo-beweging. De MeToo-beweging is een beweging tegen seksueel grensoverschrijdend gedrag. Na de eerste tweet met hashtag #MeToo werden massaal ervaringen met seksueel geweld gedeeld op sociale media onder de hashtag.[1] Sindsdien is er veel aandacht voor het aanpakken van seksueel grensoverschrijdend gedrag. Ook de minister van Justitie en Veiligheid, Fred Grapperhaus, wil de wetgeving omtrent de strafbaarstelling seksuele misdrijven in Nederland aanscherpen en uitbreiden om slachtoffers beter te beschermen. Op 12 mei 2020 ging een voorontwerp voor een wetsvoorstel in consultatie.[2]

‘Verouderde’ wetgeving 

De beweegredenen voor de wijziging en modernisering van de zedenwetgeving zijn zowel van technisch-juridische aard als van inhoudelijke aard. De vele wijzigingen in de zedentitel van de afgelopen jaren hebben geleid tot kritische opmerkingen van de Afdeling advisering van de Raad van State. Dit kritiek had een onderzoek naar een mogelijke herziening van de zedendelicten als gevolg. Uit dit onderzoek bleek dat de herziening vanuit het oogpunt van samenhang, complexiteit en normstelling wenselijk was.

Ten aanzien van de maatschappelijke ontwikkelingen omtrent seksueel grensoverschrijdend gedrag lijkt een herziening en modernisering van de wetgeving ook wenselijk. Zo worden de dwangdelicten als ‘te beperkt’ gezien: de bewijslast van het dwang-model bij deze delicten is te hoog waardoor de straffen toegekend aan de daders te laag uitvallen. Ook zou de wijziging van de dwangdelicten beter aansluiten bij de bepalingen van het Verdrag van de raad van Europa inzake het voorkomen en bestrijden van geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld, beter bekend als het Verdrag van Istanbul.[3]

Een van de belangrijkste maatschappelijke ontwikkelingen waardoor modernisering van de zedenwetgeving gewenst is, is de digitalisering. De strafbepalingen van de huidige wetgeving zien toe op fysiek en reëel grensoverschrijdend gedrag. Tegenwoordig krijgen we echter door de digitalisering steeds meer te maken met seksueel grensoverschrijdend gedrag op afstand. Vernieuwde wetgeving zou hierbij zorgen voor betere aansluiting en betere bescherming van de burger.[4]

Door de digitalisering zien we ook een toename in verschijningsvormen van seksueel overschrijdend gedrag. Zo krijgen mensen steeds meer te maken met seksuele intimidatie of onwenselijke situaties met betrekking tot sexting. De huidige wetgeving voorziet helaas niet in al deze vormen en wordt dan ook niet gezien als ‘online-proof. Het voorontwerp ziet dan ook toe op de bescherming tegen de ‘nieuwe’ online verschijningsvormen van seksueel grensoverschrijdend gedrag.[5]

Nieuwe wetgeving

Het voorontwerp bouwt voort op de grondslag van de huidige zedenwetgeving: seksuele interactie behoort vrijwillig en gelijkwaardig. Volgens het voorontwerp worden de huidige strafbepaling gemoderniseerd door de vervanging van de Titel XIV Misdrijven in Boek 2 van het Wetboek van Strafrecht door een nieuwe titel XIV Seksuele misdrijven. Dit moet leiden tot een technisch-juridische verbetering.[6]

De inhoudelijke herziening en verbetering moet vorm krijgen door de herdefiniëring, begrenzing en aanscherping van seksuele misdrijven. Zo wordt seksuele intimidatie strafbaar in de nieuwe wetgeving, de delictsomschrijving van verkrachting wordt aangepast en wordt er toegezien op betere bescherming van burgers tegen online seksueel grensoverschrijdend gedrag. Extra aandacht wordt besteed aan kwetsbare personen, zoals kinderen of weerloze personen. Straffen voor een aantal seksuele misdrijven verhoogd. Dit gebeurt bijvoorbeeld voor het misdrijf waarbij seksuele handelingen worden verricht met een kind jonger dan twaalf jaar, of voor iemand die zich in een roes bevindt door alcohol of drugs gebruik.[7]

Toekomst
Tot en met 16 augustus 2020 kan er worden gereageerd op het voorontwerp van het wetsvoorstel. Ook burgers kunnen dit doen via een internetconsulatie. De ontvangen reacties zullen worden verwerkt in het wetsvoorstel. Daarna zal het wetsvoorstel volgens de normale wetgevingsprocedure behandeld worden.[8]


[1] ‘#MeToo leidde tot de val van grote namen en doorbrak de schaamtecultuur’, nos.nl, 20 oktober 2019.

[2] ‘Grapperhaus moderniseert wetgeving seksueel grensoverschrijdend gedrag’, rijksoverheid.nl, 12 mei 2020.

[3] Wet seksuele misdrijven van 12 mei 2020, p. 2 (MvT), www.internetconsulatie.nl.

[4] Wet seksuele misdrijven van 12 mei 2020, p. 3 (MvT), www.internetconsulatie.nl

[5] ‘Grapperhaus moderniseert wetgeving seksueel grensoverschrijdend gedrag’, rijksoverheid.nl, 12 mei 2020.

[6]  Wet seksuele misdrijven van 12 mei 2020, p. 2 (MvT), www.internetconsulatie.nl.

[7] ‘Grapperhaus moderniseert wetgeving seksueel grensoverschrijdend gedrag’, rijksoverheid.nl, 12 mei 2020.

[8] ‘Grapperhaus moderniseert wetgeving seksueel grensoverschrijdend gedrag’, rijksoverheid.nl, 12 mei 2020.