De spagaat van het Nederlandse wietbeleid

door:
Wanneer je in het buitenland kenbaar maakt dat je uit Nederland komt, leggen mensen meteen de link met wiet. Jongeren in het buitenland associëren Nederland met de vrijplaats voor marihuanagebruik. Het gedoogbeleid dat in Nederland al jaren geldt, is buiten de grenzen niet onbekend gebleven. Echter, Nederland dreigt haar cultstatus, wat betreft softdrugs, nu te gaan verliezen. Canada heeft als eerste Westerse land wiet gelegaliseerd. De nieuwe wet die onlangs in Canada in werking is getreden, geeft niet alleen toestemming aan de recreatieve gebruiker, maar ook aan bedrijven om op grote schaal wiet te gaan telen.[1]Ondertussen vragen veel Nederlanders zich af waarom het niet Nederland is dat als eerste de wiet teelt en de consumptie ervan legaliseert.

De roep in Nederland om wiet te legaliseren bestaat al jaren. Van politieke partijen en gemeenteraden tot particuliere organisaties, allemaal zetten ze in op een ander wietbeleid in Nederland. De argumenten die de Canadese regering heeft gebruikt voor legalisering voor de teelt van cannabis, komen veelvuldig overeen met de standpunten die de voorvechters in Nederland innemen omtrent legalisatie. Namelijk, de zwarte markt buitenspel zetten en door middel van betere regulering meer controle uitoefenen op drugsgebruik van minderjarigen.[2]Ondanks de acceptatie van veel Nederlanders ten opzichte van wiet, is het gedoogbeleid nog steeds geldend. Dit houdt vooralsnog in dat wiet als illegaal staat beschreven in de wet, maar overheidsfunctionarissen een oogje toe zullen knijpen als je met minder dan 5 gram over straat gaat. Daarbij blijft professioneel telen van wiet en/of het telen van meer dan 5 hennepplanten illegaal en strafbaar.[3]

Terug naar de vraag waarom Nederland niet als eerste wiet heeft gelegaliseerd. De meest voor de hand liggende reden is dat de legalisering, ten tijde van de coalitieonderhandelingen, onvoldoende gesteund werd door de betrokken partijen. Ondanks initiatieven van het kabinet om te experimenteren met het telen van wiet voor recreatief gebruikt, waarborgt de overheid een negatieve houding ten opzichte van de softdrug.[4]Dit uit zich onder andere in het Nederlandse drugsbeleid getuige de site van het Openbaar Ministerie: ‘Het Nederlandse drugsbeleid richt zich op het tegengaan en reduceren van drugsgebruik’.[5]

Een misschien wel belangrijker reden voor de terughoudendheid van de Nederlandse overheid om het gebruik en telen van wiet te legaliseren is de regelgeving die van kracht is in de Europese Unie ten aanzien van drugs. De regelgeving die van kracht is in de Europese Unie is strijdig met initiatieven voor legalisering. Hierbij is een verschil in terminologie belangrijk. Nederland heeft een gedoogbeleid ten opzichte van softdrugs. Het onderscheid tussen hard- en softdrugs wordt in veel Europese landen niet gemaakt. Alles valt in dezelfde categorie genaamd “drugs”. Dit heeft erin geresulteerd dat in de Europese verdragen de definitie wordt gebruik van drugs zoals die geschreven is in het Enkelvoudig Verdrag inzake verdovende middelen 1961 van de Verenigde Naties. Dit verdrag schaart Cannabis in hetzelfde lijstje als bijvoorbeeld Cocaïne.[6]Hierdoor gaan besluiten over drugs van de Europese Unie zowel over wiet als over cocaïne. Helaas voor de Nederlandse liefhebbers van het marijuana, heeft de Europese Unie het onderwerp drugs niet ongemoeid gelaten. 

In een kaderbesluit van de Raad van de Europese Unie uit 2004, staat duidelijk omschreven dat het produceren, aanbieden, verkopen en in- of uitvoeren van drugs verboden is. Lidstaten worden geacht de nodige maatregelen te nemen indien iemand zich aan deze gedragingen schuldig maakt. Wel wordt er in het tweede lid gesteld dat deze regeling niet opgaat, indien het voor persoonlijk gebruik is en omschreven is in het nationale recht.[7]Het Nederlandse beleid lijkt zijn grondslag te vinden in het tweede lid. Het is echter de vraag of nieuwe regelgeving in Nederland vergelijkbaar met het Canadese beleid dat pas geleden geëffectueerd is, een overtreding zou zijn van de Europese regelgeving. In 2012 heeft de Raad van de Europese Unie een actieplan opgesteld ten aanzien van de drugsstrategie tot 2020. Daarin benadrukt de Raad van de Europese Unie haar voornemen om respectievelijk vraag en aanbod van drugs terug te dringen. Een implementatie van een beleid zoals dat van Canada in Nederland, zou strijdig zijn met de doelstelling van de Europese Unie om het aanbod van drugs terug te dringen.[8]

Een ding wat zeker is: voorlopig is Canada de nieuwe, toonaangevende, Westerse, grootmacht op het gebied van de wietteelt. Of Nederland volgt, hangt niet alleen af van de vertegenwoordiging in het parlement maar grotendeels ook van de Europese Unie. 

Gezien de huidige opvattingen binnen de Europese Unie, zal een eventuele legalisatie hoogstwaarschijnlijk veroordeeld worden. Misschien dat tot een vorm van legalisatie in Europa kan worden gekomen als vanuit de Raad van de Europese Unie zelf een modern beleid opgesteld gaat worden.


[1]  F. Kuin, ‘Nieuwste gidsland voor wiet heet nu Canada’, 16 oktober 2018

[2]Cannabis laws and regulations, canada.ca 

[3]‘Gedoogbeleid softdrugs en coffeeshops’, rijksoverheid.nl 

[4]‘Aanwijzing Opiumwet’, om.nl 

[5]‘Experiment gesloten coffeeshopketen’, rijksoverheid.nl 

[6]Enkelvoudig verdrag inzake verdovende middelen, 1961, Verenigde Naties 

[7]Kaderbesluit 2004/757/JBZ Van de Raad

[8]EU-actieplan inzake drugs (2017-2020)  2017/C215/02


Tags

wiet Canada Legalisatie Cannabis wietbeleid

Discussie

Relevante artikelen