De toekomst van de rechtspraak

door:
De Nederlandse rechtspraak is een van de beste ter wereld, maar toch wordt er de laatste tijd veel geschreven over de misstanden die onze rechtspraak kent. Er zijn vele tekorten aan personeel, de kosten zijn te hoog en op het gebied van innovatie loopt de rechtspraak ver achter op de rest van Nederland. Is het een sluipende ondergang of is er nog toekomst?

Er is de laatste maanden veel geschreven over de rechtspraak. Vele rechters vrezen voor de toekomst van de rechtspraak, mede door het perverse financieringssysteem en doordat de digitalisering van de rechtspraak is uitgelopen op een drama.[1] Daarnaast kampt de rechtspraak met een tekort van 40 miljoen euro door het investeren in een grootschalig ICT-project. Dit project Kwaliteit en Innovatie rechterlijke macht (KEI) zou in 2018 al afgerond moeten zijn, maar door de oplopende problemen en kosten staat de teller nu op 200 miljoen euro.[2]

 

De rechtspraak kent tevens vele tekorten, waaronder rechters en ondersteunend personeel. Er is geen toekomstvisie en de digitalisering blijft achter. Hierdoor komt de kwaliteit van de rechtspraak in gevaar, evenals de toegankelijkheid. Dit is een conclusie van de Commissie Visitatie Gerechten, die het functioneren van de rechtspraak en de raad onder de loep heeft genomen. Door het overwerken wordt het risico op fouten eveneens verhoogt.

 

Deze conclusie is in lijn met wat al eerder door rechters zelf is aangekaart. Zij stuurden in november al een brandbrief naar de Tweede Kamer waarin hun zorgen werden geuit. In deze brief ging het om ICT-problemen, tekorten aan geld en het tekort aan personeel. Door de oplopende problemen vreesden zij voor een collectieve burn-out.[3]

 

De commissie prijst de besturen van de rechtbanken, medewerkers en rechters voor hun toewijding, waardoor in Nederland nog steeds sprake is van snelle en toegankelijke rechtspraak.[4] De rechtspraak in Nederland is nog steeds een van de beste ter wereld, maar door de huidige problemen is de commissie echter van oordeel dat het ambt van rechter aan gezag zal inboeten als de tekorten voortduren.

 

De werkdruk is zo hoog dat overwerk de normaalste zaak van de wereld is geworden. Er ontbreekt volgens de commissie kritische zelfreflectie, diversiteit in het personeelsbestand, samenwerking en omgevingsbewustzijn bij medewerkers.

 

Hoe worden die problemen dan opgelost? De commissie adviseert om meer mensen beschikbaar te stellen die al begonnen kwaliteitsprogramma’s af kunnen maken. De commissie moet ervoor zorgen dat onder meer de kwaliteitszorg en innovaties nu al anders te financieren.[5]

 

De raad voor de rechtspraak zegt in een reactie dat het goed gaat met de rechtspraak, maar dat er terecht kritiek is op de professionalisering van leiderschap en bekostiging. Daarnaast kunnen de diversiteit en samenwerking verhoogd worden. Ook minister Dekkers is niet verrast door het rapport. Hij is al in gesprek met de rechterlijke macht en zoekt actief naar oplossingen.[6]

 

 


 

[1] Ger van Westing, ‘Unieke waarschuwing rechters en OM: rechtspraak wordt uitgehold’, NOS 14 september 2018.

[2] Nieuwsuur, ‘Brandbrief rechters: wij vrezen voor de toekomst van de rechtspraak’, NOS 8 november 2018.

[3] Ger van Westing, ‘Digitalisering rechtspraak uitgelopen op drama: minister moet ingrijpen’, NOS 17 juli 2018.

[4] Nieuwsuur, ‘Rechters: pervers financieringssysteem leidt tot creatief boekhouden’, NOS 14 november 2018.

[5] M. Niens, ‘tekorten en achterblijvende digitalisering brengen kwaliteit rechtspraak in gevaar’, NOS 22 maart 2019.

[6] Nieuwsuur, ‘Grote zorgen over politie en justitie: de hele keten dreigt vast te lopen’, NOS 12 november 2018.


Discussie