De verborgen wereld van geweld

Waarom is geweld door vrouwen onderbelicht?

Door: Bo Driesen

De verborgen wereld van geweld
Vaak heeft men een bepaald beeld bij geweld: de man is de dader  en de vrouw het slachtoffer. Ook in het nieuws en in de media worden vrijwel alleen maar mannen als dader belicht. Echter, in de lezing ‘Geweld door Vrouwen’ van Vivienne de Vogel werd  inzicht gegeven in de minder zichtbare situaties, waarin vrouwen geweld plegen. Waarom komt geweld door vrouwen minder snel in het licht? Wat zijn de motieven van deze vrouwen, hoe uit het geweld zich en wie zijn hun slachtoffers?

Verborgen
Waarom geweld door vrouwen minder snel erkend wordt, heeft verschillende redenen die vaak lastiger te identificeren zijn. Allereerst heersen er schadelijke stereotypen over de rollen van mannen en vrouwen. Bij vrouwen overheerst de mythe van de verzorgende moeder. Wanneer aan vrouwen wordt gedacht - in het bijzonder vrouwen in gezinnen - wordt vaak gedacht dat zij het beste wil voor haar gezin en hen dan ook beschermt tegen al het kwade. Door deze mythe wordt een vrouw dus minder snel gezien als een gewelddadig persoon. Verder speelt ook het stereotype van de stoere man een grote rol. De man wordt over het algemeen als sterker dan de vrouw gezien, maar wanneer hij dit niet kan waarmaken, heerst er een gevoel van schaamte. Door deze schaamte zijn  mannelijke slachtoffers vaak minder bereid om aangifte te doen tegen de vrouwelijke dader. Vaak worden mannen bij justitie en hulpverlening niet geloofd, wat hen nog meer demotiveert om stappen te ondernemen. Door deze vooroordelen over de man en de vrouw worden de gevallen van geweld door vrouwen minder snel opgemerkt.

Ook belangrijk bij het bekijken van de verborgenheid van het geweld door vrouwen, is het soort geweld dat zij gebruiken. In vele gevallen waarbij de vrouw geweld pleegt is dit verbaal geweld; ze gebruiken dus vooral woorden om hun slachtoffers pijn te doen. Dit verschilt heel erg ten opzichte van het soort geweld dat mannen plegen, waarbij het geweld vaak meer fysiek is. Er is bij verbaal geweld dus minder zichtbaar bewijs.

Motieven
Zowel vrouwen als mannen die geweld plegen hebben vaak een traumatische jeugd gehad die voor psychische klachten heeft gezorgd. Bij mannen stoppen de traumatische gebeurtenissen meestal wanneer zij de volwassen leeftijd bereiken. Echter, bij vrouwen duren deze trauma’s vaker voort tot in de volwassen levensfase. Hierdoor ontwikkelen vrouwen een complexe psychische problematiek, waaruit het geweld voortvloeit. Vaak is dit geweld dan onbewust een ‘cry for help’: de dader wil geholpen worden, maar is vaak niet meer in staat om dit te vragen.

Het geweld dat vrouwen plegen is vooral relationeel. Het gaat dus om de relaties die zij hebben met andere mensen. Vaak zijn motieven van vrouwelijke daders dan ook wraak of jaloezie in een relatie of het dreigende verlies van een dierbare.

Slachtoffers
Zoals hiervoor genoemd, plegen vrouwen vooral geweld tegen personen waarmee zij relaties hebben. Zo zijn de slachtoffers van deze vrouwen vooral hun kinderen of hun partner.

Wanneer kinderen het slachtoffer zijn van het geweld door een vrouw, zijn dit vaak treurige verhalen. In de meeste gevallen heeft de vrouw ernstig depressieve klachten en suïcidale gedachten. Vaak wordt een kind verwaarloosd, maar in sommige gevallen gaan de depressieve gedachten van de moeder zo ver dat zij denkt dat het kind niet zonder moeder kan leven, of het kind geen toekomst heeft met een moeder zoals zij. In deze gevallen eindigt het helaas vaak in kinderdoding.

Bij de motieven wraak of jaloezie is vaak de partner van de dader het slachtoffer. Een voorbeeld hiervan is  wanneer er sprake is van overspel. De vrouw is jaloers en uit dit in verbaal of fysiek geweld. Ook zou de vrouw in dit voorbeeld wraak kunnen willen nemen, zowel op de partner als op zijn minnares.

Vrouwen in klinieken
Veel vrouwen belanden nadat zij veroordeeld zijn in een kliniek. Hier worden zij dan behandeld voor de klachten die ervoor gezorgd hebben dat zij het geweld pleegden. De meeste vrouwen zijn erg gemotiveerd om beter te worden, maar door de complexiteit van hun problemen is het verbeteren erg lastig. 88% van de vrouwen die in de forensische zorg belanden zijn al eens in aanraking gekomen met hulp.

Ook zijn vragenlijsten en onderzoeken die gedaan worden in de forensische zorg  vooral gericht op mannen, waardoor er minder aandacht is voor situaties die alleen meespelen in vrouwelijke gevallen. Deze items worden in het nieuw ontwikkelde Female Additional Manual (hierna: FAM) wel opgenomen. De FAM heeft geholpen om items toe te voegen die specifiek gelden voor het beoordelen van het risico van geweld bij vrouwen. Items die bij kunnen dragen aan het risico van geweld bij vrouwen zijn bijvoorbeeld zwangerschap op jonge leeftijd, problemen met opvoeden of prostitutie. Ook is toegevoegd dat het uiteindelijke gevolg hiervan niet alleen geweld is, maar ook zelfdestructief gedrag, victimisatie en niet-gewelddadig crimineel gedrag,zoals het witwassen van vals geld.

Over het algemeen is het verschil tussen aspecten van geweld door mannen en vrouwen dus erg groot. Het is zeker geen eenvoudige taak om de stereotypen te doorbreken en zo geweld door vrouwen zichtbaarder te maken en sneller en effectiever te handelen. Ook is het lastig om vrouwen in klinieken te behandelen om hen zo goed mogelijk weer mee te kunnen laten gaan in de samenleving. Er moet nog veel onderzoek worden gedaan naar geweld door vrouwen om deze problemen op te kunnen lossen.

 

 

Lees meer over

artikel