Een dag uit het leven van: de notaris.

door:
In deze rubriek loopt een redactielid van Fiat Justitia een dagje mee met een jurist. De klassieke juridische beroepen komen aan bod, maar ook beroepen die je niet na een rechtenstudie zou verwachten. Op deze manier willen we rechtenstudenten een kijkje in hun eigen toekomst bieden.

Vanwege problemen met het openbaar vervoer kom ik te laat aan bij het kantoor van ‘Moerland Notarissen’ in Brielle. Het is inmiddels iets over negen uur en de eerste bespreking van notaris Marja Moerland is al begonnen. Het betreft een transportakte, die door een notaris wordt opgemaakt bij de koop en verkoop van een woning en beter bekend staat als de akte van levering. Het is bepaald niet toevallig dat Marja juist nú veel met deze aktes van doen heeft: op de eerste dag van de maand wordt er traditioneel veel onroerend goed geleverd. Marja legt dan ook uit dat ik een vertekend beeld krijg; op andere dagen is haar werk afwisselender.

Het passeren van de transportakte verliep volgens een vast stramien: in eerste instantie liep Marja samen met de koper en de verkoper de koopakte door. Omdat beide partijen de akte kenden – de koopovereenkomst was immers in een eerder stadium al bij de makelaar ondertekend – vatte zij de inhoud ervan in eigen woorden samen. Alleen bij onduidelijkheden gaf Marja extra toelichting. Als er geen vragen meer waren, werd de akte ondertekend: eerst door de verkoper, dan door de koper en ten slotte door Marja zelf. Voor de koper was dan het grote moment aangebroken: met de sleutels in zijn hand vertrok hij naar zijn nieuwe huis. In een aantal gevallen ging daar nog de afsluiting van een hypotheek aan vooraf. Het opstellen van deze akte verliep ongeveer op dezelfde wijze als bij de transportakte, met dien verstande dat uiteraard niet de verkoper tekent, maar een werknemer van de notaris die optreedt namens de bank.

Hoewel Marja mij meermalen duidelijk heeft gemaakt dat haar werkzaamheden normaal gesproken veel meer divers zijn, vind ik het gebrek aan afwisseling vandaag helemaal niet zo erg. Ik heb nu immers een goed beeld gekregen van hoe zo’n transportakte wordt opgesteld en heb een klein beetje mogen ervaren hoe het is om een huis te kopen. Er is overigens geen reden voor het feit dat de eerste dag van de maand vol zit met transportaktes: “Als enige verklaring kan ik noemen dat het een gemakkelijke dag is om te onthouden”, aldus Marja.

Na een aaneenschakeling van drie ondertekende transportaktes, is het inmiddels rond het middaguur en wordt het tijd voor een broodje. Ik loop met Marja mee naar de tweede verdieping. Boven aangekomen gaan haar naaldhakken uit en schiet ze in d’r gemakkelijke slippers. Ineens is ze niet meer de strenge notaris, maar een echte moeder. Ik volg Marja naar de keuken van haar woning waar een hapje eten. Inderdaad, ze woont boven het kantoor. Ideaal!

Tijdens het eten vertelde Marja dat de huidige recessie een grote impact op het notariaat heeft. Er zijn op dit moment weinig notarissen die goed draaien. De belangrijkste reden hiervoor is de ingestorte huizenmarkt. Maar volgens Marja trekt de huizenmarkt heel langzaam weer een beetje aan en ze is dan ook optimistisch voor de nabije toekomst. Na het eten ruimt Marja snel de keuken op. Op de weg terug naar beneden gaan de naaldhakken aan en transformeert ze weer naar de nette notaris.

De volgende bespreking staat pas om half twee gepland, dus ik benut de tijd om in de rest van het pand rond te kijken en kennis te maken met alle werknemers. “Een notaris heeft niet genoeg aan één secretaresse”, aldus Marja. Bij ‘Moerland Notarissen’ werken twaalf werknemers: een secretaresse die aan de balie zit en cliënten welkom heet, een boekhouder, twee juristen die gespecialiseerd zijn in nalatenschappen en de rest is ondersteunend personeel. De echtgenoot van Marja is ook werkzaam in het bedrijf; hij functioneert als een soort manager.

Na mijn ronde door het pand laat Marja zien hoe ze aktes in het Kadaster inschrijft. Het Kadaster verzamelt gegevens over registergoederen in Nederland en houdt deze bij in openbare registers. Deze inschrijving is de laatste wettelijk vereiste handeling om de levering van het huis te voltooien. Deze handeling moet uiterlijk voor drie uur verricht zijn via een daarvoor bestemd computersysteem. Als dit op tijd gebeurd wordt het namelijk nog dezelfde dag behandeld. Als de volgende dag blijkt dat de inschrijving goed is verwerkt kan de notaris de koopsom aan de verkoper uitbetalen. Vlak voor drie uur wordt de laatste akte van de dag gepasseerd; Marja moet dus snel naar haar werkkamer gaan om ook deze akte nog op tijd in te schrijven.

Hierna komt er een echtpaar bij de notaris langs om hun testament op te stellen. Bij het opstellen van het testament heeft Marja een adviserende taak, vertelt ze. Ik was mij er niet van bewust dat een notaris ook een adviserende taak had. Om te beginnen neemt Marja een leeg schrijfblok voor zich en vraagt wat het echtpaar in hun testament wil opnemen. De man vertelt dat ze één van hun kinderen willen onterven en dat hún geld vooral niet bij de partner van dat kind terecht mag komen. Marja legt uit dat hun kinderen recht hebben op het legitieme gedeelte van de nalatenschap. Hun kind onterven heeft dus geen zin. Ze stelt voor om ook het kind waar ze ruzie mee hebben, een legaat (een deel van de nalatenschap, red.) na te laten dat gelijk is aan het legitieme gedeelte. Maar dan wel met een zogenaamde tweetrapsclausule: wat na overlijden van het kind overblijft van het legaat, moet direct naar zijn kind gaan. Op deze manier gaat de nalatenschap naar het kleinkind van het echtpaar en niet naar de partner van het kind. Het echtpaar vindt dit een goede oplossing en stemt hiermee in. Terwijl Marja de juridische constructie op papier zet, kijkt de man naar mij en zegt: “misschien weet zij hoe het moet, zij is nog vers” waarop Marja reageert: “nee, zelfs iemand die al tien jaar notaris is, vindt dit nog steeds moeilijk. Het is behoorlijk ingewikkeld wat u wilt… en ik ben nog best vers hoor!”.

Dan is het alweer vijf uur en het kantoor gaat sluiten. Marja bekijkt de brieven die de secretaresse voor haar heeft opgesteld en ondertekent ze, of past ze aan. Vervolgens gaat ze haar ontvangen e-mails beantwoorden en is de dag ook voor haar bijna afgelopen. Twee werknemers vertrekken ondertussen en zij moeten dezelfde kant op als ik, dus ik mag met ze meerijden.

De dag heeft ongeveer gebracht wat ik ervan verwacht had. De sfeer was ontspannen, hoewel ik deze dag gemerkt heb dat het in het notariaat hard werken is. Tussen de besprekingen door moet er nog van alles snel geregeld worden en overwerken is geen uitzondering. Langzamerhand werd mij ook duidelijk dat het notariaat bijna geheel het privaatrecht bestrijkt, waaronder de rechtsgebieden vastgoed, personen- en familierecht, nalatenschappen en ondernemingsrecht.

Ten slotte vond ik het een beetje tegenvallen dat er niet één keer champagne gedronken werd bij het kopen van een huis. Maar ja, met zeven besprekingen op een dag zou dat misschien wat te veel worden.

Ook met de studie Nederlands recht aan de EUR kun je notaris worden. Extra vakken volgen is dan wel vereist. Het verschilt per universiteit, maar er moeten uit het tweede en derde jaar grofweg 60 punten aan notariële vakken gehaald worden. En dan moet je nog een notariële Master volgen. Hierna kun je aan de slag, maar de eerste zes jaar alleen als kandidaat­notaris. Dat houdt in dat je bijna alle taken hebt die een notaris heeft, maar dan draagt de notaris de verantwoordelijkheid. Hierna is het mogelijk om volwaardig notaris te worden.

Uit: Fiat Justitia, 2009, jaargang 19, nummer 1.


Tags

akte hypotheek carriere arka marja moerland noteriaat notaries

Discussie