Eerste Kamer nog te veel politiek orgaan

door:
De onderhandelingen rondom het begrotingsakkoord lieten weer eens zien hoe groot de macht van de Eerste Kamer is. De coalitiepartijen VVD en PvdA hebben in de Senaat geen meerderheid en moesten voor veel begrotingsvoorstellen onderhandelen met de oppositie. Uiteindelijk bereikten VVD en PvdA dit weekend overeenstemming met de oppositiepartijen D66, ChristenUnie en SGP. Ondanks dit akkoord is er veel kritiek op de wijze hoe de Eerste Kamer zich presenteert. Het zou een te politiek orgaan zijn.

VVD fractievoorzitter Halbe Zijlstra opperde dit jaar nog om de Senaat af te schaffen. Zijlstra vond dat de Eerste Kamer wetsvoorstellen zou moeten controleren op kwaliteit en zich niet te veel moet laten leiden door wat de Tweede Kamer er van vindt. Hoewel Zijlstra waarschijnlijk gelijk heeft, ligt de kern van het probleem in het feit dat VVD en PvdA voorafgaand aan de vorming van dit kabinet geen meerderheid
hadden in de Eerste Kamer. Daarmee lijkt allerlei wetgeving in een vroeg
stadium te stranden. Voorgaande kabinetten hadden vrijwel altijd een meerderheid in de Senaat en konden hierdoor rekenen op voldoende steun.

Grote vraag is of deze afhankelijkheid wel een gezonde situatie met zich meebrengt. De oppositie partijen in de Senaat lijken namelijk blindelings hun collega’s in de Tweede Kamer te volgen. Zo hadden de Eerste Kamerleden tijdens het begrotingsakkoord geen eigen inbreng en waren het de Tweede Kamerleden (van de coalitie en de oppositie) die nachtenlang onderhandelden over het akkoord.

De huidige situatie rondom Eerste Kamer vraagt dus eigenlijk om een hervorming. Al in 2006 zijn er voorstellen gedaan over de toekomst van de Senaat. CDA’er Rein Jan Hoekstra kreeg van toenmalige minister Alexander Pechtold (Bestuurlijke Vernieuwing) de opdracht om te onderzoeken of belangrijke elementen uit het huidige staatsbestel nog wel voldeden. Hoekstra deed vervolgens twee belangrijke aanbevelingen. Zo zou men moeten terugkeren naar de situatie voor de grondwetsherziening van 1983. Tot deze herziening kozen de Provinciale Staten om de drie jaar de helft van de leden van de Senaat.De Eerste Kamer zal hierdoor minder actueel zijn samengesteld en kan misschien onafhankelijker naar bepaalde voorstellen kijken. Daarnaast adviseerde Hoekstra over een zogenoemd terugzendrecht. Een groot voordeel hiervan is dat de Senaat een voorstel niet meer hoeft te verwerpen of onder druk hoeft te aanvaarden. De toepassing dwingt de Tweede Kamer en de regering tot openbare heroverweging.

In het huidige onstabiele en onsamenhangende politieke klimaat lijkt het mij verstandig om deze voorstellen nog eens nader te bestuderen. De Eerste Kamer zal in de toekomst onafhankelijker van de Tweede Kamer moeten opereren. De Eerste Kamerleden zullen alleen nog maar naar de juridische uitvoerbaarheid van wetten moeten kijken. Als de Senaat politiek gaat bedrijven, lijkt een afschaffing een reƫle
optie.


Tags

Eerste Kamer Hervorming Afschaffing Politiek orgaan

Discussie