Het vuurwerkverbod

(Niet) knallend het jaar uit

Door: Sydney Edenburg

2020 valt in alle opzichten tegen: oranje reisadviezen, niet uit eten en geen feestjes vieren. Het enige waar we nog naar kunnen uitkijken, is de jaarwisseling. Laten we het jaar, waarin we al genoeg tegenslagen hebben gehad, toch nog knallend afsluiten. Afsluiten gaan we zeker, alleen knallend is nog maar de vraag. Het kabinet heeft namelijk een tijdelijk vuurwerkverbod ingesteld, inhoudende een verbod op het verkopen en afsteken van vrijwel alle soorten vuurwerk. Voor ons is dat een teleurstelling, maar voor de vuurwerkbranche is het een nog groter probleem. Zij blijven op grote schaal met voorraden vuurwerk zitten en lopen dit jaar heel veel omzet mis. Het kabinet zegt de zorg te willen ontlasten met het vuurwerkverbod, aangezien die branche het tijdens de corona-pandemie al zwaar genoeg heeft.  Ieder jaar eindigen immers veel mensen met vuurwerkletsel in het ziekenhuis of op een huisartsenpost. Het kabinet heeft dus goede bedoelingen, maar hoe zal het verbod daadwerkelijk uitpakken?

Feiten en cijfers

Nu, in de tweede golf van de corona-pandemie, is er nog voldoende ruimte op de Intensive Care en dit moeten we zo zien te houden. Echter, tijdens de jaarwisseling wordt, net als ieder jaar, de spoedeisende hulp druk bezocht. In de nacht van 31 december 2019 op 1 januari 2020 zijn er 385 personen op de spoedeisende hulpafdeling van een ziekenhuis in Nederland behandeld voor vuurwerkletsel. Ook de huisartsenposten werkten toen over, naar schatting bezochten 900 mensen een huisartsenpost. Het totaal aantal personen dat zich liet behandelen voor vuurwerkletsel bedroeg dus bijna 1300. Dat is een stijging van 8.3 procent ten opzichte van vorig jaar en een stijging van 18.2 procent ten opzichte van het jaar dáárvoor.[1] Als deze trend zich voortzet, zouden er dit jaar zo’n 100 ongevallen meer ontstaan dan vorig jaar. In combinatie met het aantal corona-opnames is dat een te grote belasting van de zorg.

Het kabinet heeft daarom ingestemd met een tijdelijk vuurwerkverbod, inhoudende een verbod op de verkoop en het afsteken van vrijwel alle soorten vuurwerk. Dit verbod is eenmalig en geldt dus alleen voor de aankomende jaarwisseling. Hiermee wil het kabinet extra belasting van de zorg en handhaving van de openbare orde voorkomen. Deze sectoren staan sinds de corona-uitbraak in maart namelijk onder druk. Het tijdelijke verbod geldt echter niet voor vuurwerk uit de zogenaamde F-1 categorie. Deze categorie bevat lichte soorten vuurwerk, zoals sterretjes, knalerwten en trektouwtjes. Dit soort vuurwerk is het hele jaar te koop en kan door de Europese richtlijnen niet eenzijdig door een lidstaat worden verboden.[2]

Gebod tot verbod

Zorgmedewerkers en de politie roepen de politiek al jaren op om tot een vuurwerkverbod te komen. De redenen van de zorgmedewerkers zijn evident; ieder jaar veroorzaakt vuurwerk een groot aantal incidenten, waardoor de zorg overloopt. Dit jaar kan de zorg deze extra belasting niet aan. De politie kan naar eigen zeggen de openbare orde beter handhaven indien er geen vuurwerk wordt afgestoken. Dan hoeft de politie zich niet meer bezig te houden met bijvoorbeeld het beschermen van hulpverleners tegen vuurwerk, maar kan zich meer richten op grotere incidenten zoals het bestrijden van illegaal vuurwerk. Ook bevordert een verbod de eenduidigheid; de politie kan zo één lijn trekken, al het  vuurwerk is immers verboden.

De politie zegt streng op te gaan treden tegen mensen die toch vuurwerk afsteken. Die mensen riskeren dan een boete van honderd euro of meer en in sommige gevallen zelfs een strafblad.[3]

De partijen GroenLinks en Partij voor de Dieren stemden in met de zorgmedewerkers en politie en hebben daarom een initiatiefvoorstel ingediend bij de Tweede Kamer. Zij zeggen het huidige vuurwerkverbod op knalvuurwerk en vuurpijlen niet genoeg te vinden, aangezien meer dan de helft van het aantal vuurwerkslachtoffers wordt veroorzaakt door siervuurwerk. Dit jaar pleitten ze voor een algeheel vuurwerkverbod om de zorg niet nog eens extra te belasten.[4]

Andere voordelen van het tijdelijke vuurwerkverbod zijn de argumenten die ieder jaar opnieuw ter sprake komen: geen geluidsoverlast, geen uitstoot van schadelijke stoffen in de lucht, geen stress bij dieren en geen vuurwerkafval op straat.[5]

Kritiek is er genoeg

Alleen hoe zit het dan met de vuurwerkbranche? En met de consumenten? De vuurwerkhandelaren en winkeliers krijgen het zwaar. De meesten hebben hun vuurwerk voorraad al binnen of ingekocht, maar zullen de voorraad dit jaar dus niet kwijt kunnen. Het vuurwerk zal moeten worden opgeslagen tot volgend jaar, maar daar is niet altijd plaats voor. Bovendien is het gevaarlijk om grote hoeveelheden vuurwerk op te slaan in verband met brandgevaar. Hoe deze problemen zullen worden opgelost, is nog maar de vraag. Tevens zal de branche door het vuurwerkverbod ruim 70 miljoen euro aan omzet mislopen dit jaar. Om een deel van de schade op te vangen, stelt het kabinet een bedrag van 40 miljoen euro ter beschikking.[6] Of dit bedrag genoeg is, zal nog moeten blijken.

Belangenvereniging Pyrotechniek Nederland (BPN) is sceptisch. BPN houdt zich bezig met alles omtrent de vuurwerkbranche. De vereniging verstrekt informatie over onder andere het vervoer van vuurwerk, regels voor de detailhandel en vergunningen voor vuurwerkimporteurs. Voorzitter van de BPN, Marcel Teunissen, zegt dat de consumenten die wél op een goede manier omgaan met vuurwerk nu onterecht worden benadeeld. Hij denkt dat strenger controleren, meer bestraffen en het instellen van vuurwerkvrije zones betere oplossingen zouden zijn. [7]

Bovendien denken vuurwerkverkopers dat het verbod een averechtse werking zal hebben. Aangezien veel mensen vuurwerk willen afsteken, zullen zij dit alsnog – illegaal – gaan doen. Dit zal juist zorgen voor meer belasting van de politie en Boa’s, omdat zij nu ook op dergelijke praktijken moeten handhaven.

Conclusie

Het vuurwerkverbod veroorzaakt ophef bij de vuurwerkbranche en de consumenten. Vuurwerkhandelaren en winkeliers zullen met grote voorraden blijven zitten en de consument wordt weer iets afgenomen. Het kabinet acht het verbod nodig om de zorg te ontlasten. Door de corona-pandemie heeft de zorg het al zwaar genoeg en is er geen plaats voor mensen met vuurwerkletsel. Echter, veel mensen denken dat het verbod averechtse werkingen zal hebben. Hoe het verbod daadwerkelijk uit zal pakken, valt nog te bezien. 2020 gaan we knallend afsluiten, maar dan alleen met sterretjes en knalerwten.

 

 

[1] ‘Ongevallen met vuurwerk’, veiligheid.nl januari 2020.

[2] ‘Vuurwerkverbod tijdens de aankomende jaarwisseling’, rijksoverhied.nl 13 november 2020.

[3] ‘Zeker 100 euro boete voor wie tóch vuurwerk afsteekt tijdens oud en nieuw’, ad.nl 13 november 2020.

[4] ‘GroenLinks en Partij voor de Dieren presenteren initiatiefwet vuurwerkverbod’, groenlinks.nl 5 februari 2020.

[5] ‘De voor- en nadelen van een totaal vuurwerkverbod’, nrc.nl 10 november 2020.

[6] ‘Vuurwerkverbod nu definitief: compensatiepakket van 40 miljoen voor handelaren’, ad.nl 13 november 2020.

[7] ‘Vandaag uitspraak over lokaal vuurwerkverbod Rotterdam: ‘Zo ga je niet met mensen om’’, rtlnieuws.nl 9 november 2020.