Laat anti-vaxxers opstel schrijven

door:
De vaccinatiegraad daalt en dat is goed nieuws, althans voor de virale ziektes. Voor mensen is het minder goed nieuws. Toch kiezen steeds meer ouders ervoor, tegen alle wetenschappelijk onderbouwde adviezen in, om hun kinderen niet te laten vaccineren. Tot grote frustratie van de wetenschappers en medici, worden allerlei argumenten tegen vaccineren verspreid, de meesten gebaseerd op niet bewezen of ontkrachtte gezondheidstheorieën. Door de dreiging van uitbraken, waarvan vooral onwetende kinderen het slachtoffer zullen worden, is nu ook de Minister aan het nadenken over een toereikende oplossing. U raadt al waar dit naartoe gaat, een vaccinatieplicht of niet? De Minister zal hiervoor echter een belangrijke afweging moeten maken, prevaleert het volksgezondheidsbelang of het individuele zelfbeschikkingsrecht?

Eerst het vaccineren zelf. De meeste baby’s kunnen vanaf 14 maanden gevaccineerd worden tegen meerdere ziektes. Van kinkhoest en difterie tot mazelen en bof, allemaal ziektes waartegen vaccins zijn ontwikkeld.[1]Maar niet iedereen zit te wachten op de prikjes voor hun kinderen. Al langer was bekend dat er in gereformeerde kringen een lage(re) vaccinatiegraad is, als gevolg van hun geloofsovertuiging. Ze krijgen nu ook bijval van een nieuwe groep die niet wil vaccineren.[2] Alleen trekken ze niet de verenigbaarheid van vaccinaties met het geloof in twijfel, maar betwijfelen ze de wetenschappelijke basis van vaccinaties.[3] Dit leidt tot een probleem. Voor een volledige beschermde bevolking, moet 95% van de mensen gevaccineerd zijn. In dat geval blijkt het statistisch onwaarschijnlijk dat een ziekte zich verspreidt. Toen alleen een kleine groep gereformeerden zich tegen vaccineren keerde, zat het landelijk gemiddelde nog steeds boven vereiste 95% voor groepsimmuniteit. Nu de nieuwe groep weigeraars zich bij hun voegt, zakt de landelijke vaccinatiegraad onder de 95%.[4] Hierdoor steken sommige ziektes weer de kop op en bedreigen vooral de jongsten onder ons. Daarom is de discussie weer opgelaaid. Hoe moet ervoor worden gezorgd dat de dalende vaccinatiegraad weer een stijgende wordt? In de zoektocht naar het antwoord passeert een mogelijke vaccinatieplicht vaak de revue. Tegenstanders van het vaccineren beroepen zich echter op artikel 6, 10 en 11 van de Grondwet, samen gelezen met artikel 8 en 9 van het EVRM.

 

Voor het geval dat Staatsrecht een beetje is weggezakt, de artikelen behandelen respectievelijk de vrijheid van godsdienst of levensovertuiging, recht op persoonlijke levenssfeer en het recht op onaantastbaarheid van zijn lichaam. Daarnaast behandelt artikel 8 EVRM het recht op een eerbiediging van privé-, familie- en gezinsleven. Alle hierboven genoemde artikelen zit ook een beperkingsclausule ingesloten. Artikel 8 en 9 van het EVRM geven beide een beperkingsmogelijkheid bij wet op grond van de bescherming van de gezondheid van anderen. Het hangt ervan af of er een positief antwoord te formuleren is of een beperking van deze (grond)rechten voldoet het proportionaliteitsbeginsel. In hoeverre krijgt het volksgezondheidsbelang voorrang op het individuele zelfbeschikkingsrecht? De overheid zal hiervoor al snel wijzen op een plicht die aan hun is toegekend in artikel 22 van de Grondwet: ‘de overheid treft maatregelen ter bevordering van de volksgezondheid’. Hierover kan men zich natuurlijk afvragen hoever de overheid moet gaan ter invulling van deze plicht. Gemiddeld gezien zal de Nederlandse bevolking gezonder zijn als iedereen stopt met roken. Nu krijgen rokers steeds meer te maken met beperkingen, maar sigaretten zijn nog steeds te koop in de winkel. Ook voor zwangere vrouwen, alle waarschuwingen en ontmoedigingen van deskundigen daargelaten, staat er nergens in de wet omschreven dat ze niet mogen roken, waarmee ze risico’s nemen met de gezondheid van hun kind. Hetzelfde geldt voor de ouders die ervoor kiezen om hun kind niet te laten vaccineren. Er zit bij het laatste wel een addertje onder het gras, niet alleen lopen hun eigen kinderen onnodige risico’s, ook kinderen van anderen worden bedreigd. Voor de ouders die hun kinderen nog niet hebben kunnen vaccineren, zal dat addertje toch aanvoelen als een flinke giftige slang.

 

Het probleem van een dalende vaccinatiegraad speelt niet alleen in Nederland, maar ook in andere Europese landen zoals in Italië en Frankrijk. Beide landen hebben geantwoord met een vaccinatieplicht. In Italië zelfs zonder uitzonderingen voor gewetensbezwaren.[5] Het geeft aan dat het volksgezondheidsbelang zwaarder weegt dan het individuele zelfbeschikkingsrecht. De overheid beslist in plaats van ouders of voogden van de kinderen.

De (grond)rechten in het EVRM en de Grondwet worden beperkt met het oog op de volksgezondheid en de plicht van de overheid ter bevordering hiervan. Gemeenschap voor individu. De vraag dringt zich op hoe er een kentering in de Nederlandse vaccinatiegraad kan worden bewerkstelligd. Een vaccinatieverplichting zoals die in Italië is ingevoerd is wellicht onverenigbaar met het proportionaliteitsbeginsel. Daarbij zou er een averechts effect kunnen optreden.[6]

 

Een minder ingrijpende maatregel komt in de vorm van een vaccinatieverplichting met ruimte voor gewetensbezwaren. Dan is in principe iedere ouder verplicht zijn of haar kind(eren) te vaccineren volgens het rijksvaccinatieprogramma. Echter bevat deze maatregel ook de optie om daar bezwaar tegen in te stellen met een gewetensbezwaardeprocedure. In de gewetensbezwaardeprocedure zullen de ouders schriftelijk moeten toelichten op basis van welke argumenten zij hun kinderen besluiten niet te vaccineren. Tevens zal ze gevraagd worden een afweging te maken tussen hun argumenten en de argumenten van wetenschappers en het rijksvaccinatieprogramma. Vervolgens zal een commissie toetsen of deze argumenten in redelijkheid kunnen worden aangemerkt als gegronde gewetensbezwaren. Waar het nu geen moeite van de ouders kost om kinderen niet te vaccineren, vereist een dergelijke maatregel een actieve houding. Dit kan een prikkel zijn voor ouders die geen tijd vrijmaken om naar de arts te gaan, om toch te gaan.[7] Verder dwingt dit ouders de overheids- en wetenschappelijke norm in overweging te nemen en lezen ze over argumenten voor vaccinatie.[8]

 

Voor ziektes die eeuwenlang miljoenen mensen het leven hebben gekost, hebben we een remedie gevonden. Als maatschappij hebben we met een vaccinatiegraad van 95% procent ervoor gezorgd dat we met groepsimmuniteit ook de vaccinatieweigeraars beschermden. De ingezette trend van het anti-vaxxen is zorgelijk. Deze ouders brengen daarmee niet alleen hun eigen nietsvermoedende kinderen in gevaar, ook de allerjongsten die nog niet gevaccineerd kunnen worden. Met de huidige medische kennis is het totaal onnodig om kinderen risico op permanente lichamelijke beschadigingen, in sommige gevallen de dood, te laten lopen. We hoeven kinderen ook niet dat risico te laten lopen, met de huidige wet- en regelgeving is het mogelijk gemeenschapsrecht voorrang te verlenen boven individuele rechten. Daarom stel ik voor weigerende ouders te verplichten een opstel te schrijven waarin te beargumenteren waarom hun eigen zelfbeschikkingsrecht prevaleert boven het algemene gezondheidsbelang. Hopelijk brengt dit ouders tot inkeer. Levens redden is nog nooit zo makkelijk geweest.

 

[1] Rijksvaccinatieprogramma, vaccinaties tegen infectieziekten, 16 november 2018.

[2] Adviescommissie vaccinatiebereidheid, In gesprek over vaccineren (cie. Seydel), februari 2018.

[3] Ybo Buruma, Verplicht vaccineren, 3 september 2018.

[4] NOS, Staatssecretaris Blokhuis: ‘Vaccinatiegraad geen reden tot paniek’, 15 april 2019

[5] Ybo Buruma, Verplicht vaccineren, 3 september 2018.

[6] Roland Pierik, Dan toch maar een vaccinatieplicht? 11 november 2013

[7] Denise de Ridder, Verplicht laten vaccineren is een schijnoplossing, 17 mei 2019

[8] Roland Pierik, Dan toch maar een vaccinatieplicht? 11 november 2013


Discussie