Makkelijk geld bestaat niet

door:
Stel, je bent student en neemt een studentenlening bij een bank. Ideaal, want je hebt direct geld en je hoeft pas na je studie te beginnen met terugbetalen. Voor een Haagse studente pakte dat helaas heel anders uit. Vele duizenden euro’s verder, maakt de studente de eindbalans op na een roerige periode wat uiteindelijk heeft moeten leiden tot een einduitspraak bij de rechtbank.

De studente heeft in 2007 een studentenkrediet van EUR 2.500,- verkregen bij ING Bank. Zij hoefde dit krediet pas in 2010, na haar studie, terug te betalen. Hier ontstonden alle problemen voor de studente. Pas negen jaar na het ontstaan van de achterstand, kan zij het geheel pas afsluiten.

Stichting Bureau Krediet Registratie 

Op grond van artikel 4:32 Wet op het financieel toezicht (hierna; Wft) zijn kredietaanbieders (voor zover de Wft op hen van toepassing is) verplicht om deel te nemen aan een stelsel van kredietregistratie. Voorafgaand aan de totstandkoming van een kredietovereenkomst dient iedere kredietaanbieder in het belang van de consument informatie in te winnen over de financiële positie van de consument en te beoordelen of het aangaan van de overeenkomst verantwoord is met het oog op overkreditering van de consument. Hiertoe dient de kredietaanbieder voorafgaand aan het sluiten van de kredietovereenkomst de databank van een stelsel van kredietregistratie te raadplegen. 

Op dit moment wordt door de Stichting Bureau Kredietregistratie (hierna: BKR) een stelsel van kredietregistratie beheerd. Dit stelsel wordt het Centraal Krediet Informatiesysteem (hierna: CKI) genoemd. Het CKI kan worden aangemerkt als een bestand in de zin van artikel 1 sub c jo. artikel 2 lid 1 Wet bescherming persoonsgegevens (hierna: Wbp). In het CKI worden gegevens verzameld, geordend, vastgelegd en ter beschikking gesteld aan de deelnemers. Deze taken dienen te worden uitgevoerd met inachtneming van een zo groot mogelijke bescherming van de persoonlijke levenssfeer. 

In het CKI van het BKR wordt door de deelnemers van het BKR geregistreerd aan wie zij kredieten hebben verstrekt. Tevens wordt de hoogte van het krediet en de einddatum (de datum waarop het krediet in het geheel is afgelost) geregistreerd. Deelnemers zijn daarnaast verplicht om eventuele bijzonderheden, zoals het ontstaan van een achterstand, te registreren. Indien er sprake is van één of meerdere bijzonderheden, wordt er gesproken van een ‘negatieve registratie’. Vijf jaar na de einddatum of na de datum waarop een herstelcode is gemeld, worden de geregistreerde gegevens uit het CKI verwijderd.

De in het CKI geregistreerde gegevens kunnen door deelnemers van het BKR worden geraadpleegd. Deze gegeven worden onder andere geraadpleegd in het kader van het beoordelen van een kredietaanvraag. In theorie is het mogelijk dat ondanks een negatieve registratie toch een krediet wordt verstrekt, maar in de praktijk betekent een negatieve registratie dat een aanvraag voor een krediet zal worden afgewezen. Dit geldt eveneens voor het aanvragen van een hypothecair krediet; duidelijk mag zijn, dat een negatieve registratie een betrokkene ernstige hinder op kan leveren. 

Het registreren van een betrokkene in het CKI is aan te merken als het verwerken van persoonsgegevens in de zin van artikel 1 sub b Wbp. Om deze reden is de Wbp van toepassing op de geregistreerde gegevens in het CKI. De Wbp moet worden uitgelegd in overeenstemming met het bepaalde in artikel 8 ERVM. Bij elke gegevensverwerking moet zijn voldaan aan de beginselen van proportionaliteit en subsidiariteit. Dit brengt met zich mee dat de inbreuk op de belangen van de betrokkene niet onevenredig mag zijn in verhouding tot het met de verwerking van de gegevens te dienen doel, en dat dit doel in redelijkheid niet op een ander, voor de betrokkene minder nadelige, wijze kan worden verwezenlijkt. 

Wanneer krijg je een BKR registratie?

Als je een krediet of een lening afsluit, dan sta je geregistreerd bij het BKR. Denk bijvoorbeeld aan:

  • Rood kunnen staan op je betaalrekening;
  • Creditcard met de mogelijkheid tot gespreid terugbetalen;
  • Private lease auto;
  • Leningen en kredieten;
  • Telefoonabonnement.

Zoals je kunt lezen ben je al snel bekend bij het BKR. Er zijn dan ook meer dan 9 miljoen mensen geregistreerd bij het BKR. Studieleningen bij DUO (IB-groep), onderhandse leningen en huurachterstanden staan niet geregistreerd. Je bent echter wel verplicht om deze leningen op te geven tijdens je hypotheekaanvraag. Vanaf 1 mei 2017 beïnvloedt een abonnement met een mobiele telefoon je maximale hypotheek. Het BKR ziet vanaf die datum namelijk de 'gratis' telefoon als een lening, als de waarde van de telefoon binnen het abonnement 250 euro of meer is. 

Betalingsachterstanden

In 2009 raakte zij zwanger van haar eerste kindje. Deze zwangerschap liep niet zonder slag of stoot en er zijn veel complicaties opgetreden. Door deze omstandigheden heeft zij tot 2013 niet kunnen werken. Via het UWV heeft de studente, nadat een juiste balans is gevonden in de medicatie en zij in staat geacht werd weer te gaan werken, een opleiding gevolgd. Het bleek echter niet mogelijk voor de studente om een vaste baan te bemachtigen. Hoewel de partner een vast inkomen had, bleek dit niet toereikend om aan alle lasten te voldoen. Derhalve zijn in 2012 eerste achterstanden ontstaan op de betalingsverplichtingen aan ING Bank en is hierna veelvoudig contact geweest tussen de studente en ING Bank om deze situatie te bespreken.

De studente heeft constant in contact gestaan met ING Bank om haar op de hoogte te houden van haar financiële (on)vermogen. Alhier zijn afspraken gemaakt omtrent de betalingen van de openstaande achterstand. Toen uiteindelijk bleek dat het voor de studente lastig bleek de aflossingen te verrichten, is in september 2014 het gehele krediet opgeëist door ING Bank en diende de studente een bedrag van EUR 1.708,22 ineens te voldoen. De studente had op dat moment het geld niet, waarna de vordering uit handen is gegeven aan een incassobureau.

In 2015 is het de studente toch gelukt om een vaste baan te krijgen. Vanaf dit moment is de situatie substantieel gewijzigd; de studente kon beginnen met het aflossen van de ontstane schuld en heeft een regeling getroffen met het incassobureau om het openstaande bedrag in termijnen af te lossen. Nadat de betalingsregeling tot stand gekomen is, heeft de studente consequent betaald, wat uiteindelijk heeft geleid tot het aflossen van de gehele schuld op in mei 2016.

Nieuwe situatie

Bijna twee jaar na het aflossen van de schuld bij ING Bank wil de studente, inmiddels 34 jaar oud, samen met haar man een woning kopen. Zij wonen al heel hun leven in een woning in een achterstandsbuurt van Den Haag en willen graag een nieuwe start maken in een betere leefomgeving. Beiden hebben een goed en stabiel inkomen en de afgelopen jaren hebben zij lekker kunnen sparen. De eerste gesprekken met hypotheekadviseurs worden gevoerd en de woningjacht wordt geopend. Op het moment dat een leuke woning wordt gevonden, blijkt echter dat de studente een registratie op haar naam heeft staan in het Centraal Krediet Informatiesysteem (CKI) van de stichting Bureau Krediet Registratie (het BKR). De BKR-registratie is een gevolg van de achterstanden die zijn ontstaan op het studentenkrediet bij ING Bank. Een BKR-registratie gooit direct roet in het eten: het blijkt onmogelijk een hypotheek te krijgen met deze BKR-registratie op haar naam, ook al heeft het gezin op dit moment geen schulden en verdienen zij een goed en stabiel inkomen. Een BKR-registratie blijkt een absolute no go voor hypotheekverstrekkers.

Het minnelijke traject

In september 2017 heeft de studente zelf aan ING Bank gevraagd of zij de BKR-registratie wil verwijderen. Dit verzoek is door ING Bank afgewezen, waarna de studente contact heeft opgenomen met het kantoor Dynamiet Nederland, die gespecialiseerd is in de bemiddeling omtrent BKR-registraties. Nadat Dynamiet Nederland een uitvoerig gesprek heeft gevoerd met de studente en heel haar situatie in kaart heeft gebracht, is ING Bank verzocht de BKR-registratie te verwijderen, omdat de registratie, gezien alle omstandigheden van het geval, niet (meer) proportioneel is. ING Bank heeft gereageerd en opnieuw aangegeven dat zij geen reden ziet de BKR-registratie te verwijderen. Op basis van die reactie is het besluit genomen om naar Rechtbank Den Haag te stappen en de verwijdering van de BKR-registratie te vorderen.

De uitspraak

Hoewel het lange tijd heeft geduurd voordat de schuld aan ING Bank werd afgelost, vindt de rechtbank het van belang dat er in casu geen sprake is (geweest) van een problematische schuldensituatie. De totale hoogte van de openstaande schuld was relatief laag en het krediet was aangegaan toen zij nog studeerde. Door onvoorziene omstandigheden was het echter (tijdelijk) niet mogelijk om de schuld in te lossen, maar zodra dit weer mogelijk was, is dit direct gedaan.

Ook al heeft ING Bank aangevoerd dat het niet de bedoeling is om terechte BKR-registraties ongedaan te maken, vindt de rechtbank dat er een afweging gemaakt moet worden tussen het belang van kredietregistratie en de impact die deze kredietregistratie heeft op de studente.

Rechtbank Den Haag is van oordeel dat de BKR-registratie een te zware straf is en beveelt deze BKR-registratie te verwijderen, op last van een dwangsom van EUR 2.000,- per dag. Daarnaast moet ING Bank de proceskosten van de voormalige studente vergoeden.

Conclusie

Opnieuw oordeelt een rechter dat een BKR-registratie verwijderd moet worden. Ook al is de BKR-registratie terecht geplaatst, de kredietverstrekker moet te allen tijde rekening houden met de impact die een BKR-registratie heeft op mensen.

Al sta je er niet vaak bij stil, op het moment dat je leningen afsluit, wordt dit zichtbaar in het BKR. Het komt vaak voor dat men niet eens weet dat zij in het BKR staan. Wil je weten of jij bij het BKR bekend bent? Je kan erachter komen door je BKR-overzicht op te vragen via het website van het BKR: www.bkr.nl/


Discussie