Ochtend- of avondmens?

door:
De zomertijd staat gelijk aan de warme, lichte en lange zomer avonden. Voor de avondmens dus een ideaal beeld, maar helaas is de realiteit voor het invoeren van de zomertijd in de winter anders. Vooral voor de ochtendmens is dit geen pretje, want voor een lange periode zal de zon pas op komen om 10 uur ‘s ochtends. We beginnen onze dag dan in het donker. Maar wat is nou afgezien van het zonnetje de beste keus? En waar komt de zomertijd eigenlijk vandaan?

De Amerikaanse geleerde Benjamin Franklin was de eerste geleerde die nadacht over hoe we effectiever om konden gaan met daglicht. Franklin schreef in 1784 een artikel[1]dat hij op een ochtend om zes uur naar buiten keek en zag dat de zon al op was. Hij vond het een verspilling van het zonlicht en als de mens in de zomer een paar uur eerder zou opstaan we veel kaarsen en geld konden besparen. Dit was slechts humoristisch bedoeld.

Het eerste serieuze voorstel kwam van George Hudson. Daarna kwam William Willett in 1907 met een plan om de klok in de lente op april vier opeenvolgende zondagen steeds twintig minuten vooruit te zetten. In september zou de klok dan weer steeds twintig minuten teruggezet moeten worden[2]. Dit zou per jaar 210 extra zonuren opleveren, wat tevens een enorme besparing van energie zou opleveren.

In het begin van de vorige eeuw zagen de tijdzones er heel anders uit dan nu. Elke regio in Nederland had een andere tijdrekening. Zolang iedereen in zijn eigen tijdzone bleef was er niks aan de hand, maar toen er vervoersmiddelen kwamen werd het lastig. Voor de trein waren er zogenaamde spoorwegboekjes, maar die waren verschrikkelijk ingewikkeld. Daarom werd er een stationstijd ingevoerd. In 1909 werd er eindelijk een uniforme tijd ingevoerd, zodat het overal in Nederland even laat was.

Daarmee was de discussie over de tijd nog niet geƫindigd. Tijdens de eerste wereldoorlog in 1916 voerden de Duitsers de zomertijd in. De Duitsers hoopten door de zomertijd in te voeren kolen te besparen, want oorlog voeren was duur. Na de tweede wereldoorlog in 1946 werd de zomertijd in Nederland weer afgeschaft. Maar sinds de oliecrisis van de jaren 70 is de zomertijd sinds 1977 in de Europese landen weer opnieuw ingevoerd om energie te besparen.

Het grootste voordeel van de zomertijd is dat we een uur langer zonlicht hebben. De invoering van de zomertijd is ooit wegens economische redenen ingevoerd, zodat het licht niet een uur langer hoeft te branden. Dat is iets wat honderd jaar geleden vrij logisch was, maar nu niet meer opgaat. Nu hebben we spaarlampen en ledlampen die veel zuiniger zijn dan de lampen van vroeger.

Het nadeel van de huidige situatie is echter dat het verzetten van de klok veel gedoe met zich meebrengt. Doordat er in verschillende tijdzones op verschillende tijden de klok op zomertijd gaat en een half jaar later weer op wintertijd zie je dat er door het jaar heen verschillende tijdsverschillen zijn wereldwijd. Daarnaast tast het instellen van de zomertijd ook de biologische klok aan bij mensen. Door het instellen van de zomertijd moeten mensen een uur eerder opstaan, maar veel mensen gaan niet een uur eerder slapen. Hierdoor ontstaat een slaaptekort. Een verstoort bioritme brengt met zich mee dat we meer kans lopen op diabetes type 2 en hartproblemen[3]. Daarnaast zijn mensen ook minder productief na het verzetten van de klok[4].

Op dit moment is er nog veel discussie over de afschaffing van de zomertijd. In de zomer van 2018 is een openbare raadpleging gehouden, waar 4,6 miljoen reacties op waren. 84% van de respondenten wilden dat de omschakeling tussen zomer- en wintertijd zou worden opgeheven. Op 12 september jl. stelde de Europese Commissie voor om te stoppen met het verzetten van de klokt. Lidstaten moeten zelf kunnen beslissen of zij kiezen voor de zomer- of wintertijd. Het voorstel van de commissie houdt ook in dat de invoering gebeurd op korte termijn, namelijk in de lente van 2019. Dit zal echter niet eerder gebeuren dan 2021, omdat het voorstel geen instemming kreeg van de lidstaten.


[1]Y. Visser, Zomer en wintertijd, waarom en sinds wanneer, Historiek

[2]  Y. Visser, Zomer en wintertijd, waarom en sinds wanneer, Historiek

[3]ANP, Afschaffen zomertijd is goed voor je gestel, Medisch contact

[4]S. Poeder, De zin en onzin van wintertijd, National Geographic


Tags

wintertijd zomertijd

Discussie