RFK: hoe een welgestelde katholiek uit Boston de hoop van zwart Amerika werd

door:
In maart 1968 stelde Robert F. Kennedy – de 7 jaar jongere broer van John F. Kennedy - zich kandidaat voor de Amerikaanse presidentsverkiezingen van dat jaar, om het als democratische tegenstrever op te nemen tegen de republikein Richard Nixon. Nadat hij de primary van de staat Californië had gewonnen, gaf Robert F. Kennedy een overwinningsspeech in het Ambassador Hotel in Los Angeles. Kort daarna werd Kennedy in de keuken van het hotel neergeschoten. Vandaag, 6 juni 2019, is het precies 51 jaar geleden dat Robert F. Kennedy een dag na zijn overwinningsspeech aan de gevolgen van zijn verwondingen overleed. In de nasleep van het roerige voorjaar van 1968 – waarin, met de moord op Martin Luther King en de protesten tegen de Vietnamoorlog, de maatschappelijke beroering[1]van de jaren ’60 haar toppunt bereikte – zou Robert F. Kennedy voor velen verworden tot een symbool van de hoop op een betere toekomst die had kunnen zijn.[2]

Toegegeven: als Kennedy niet zou zijn vermoord en de democratische voorverkiezing uiteindelijk zou hebben gewonnen, zou ook hij het waarschijnlijk uiteindelijk – net als Hubert Humphrey - tegen ‘Tricky Dick’ Richard Nixon hebben afgelegd.[3] Filosoferen over de vraag of de Amerikaanse samenleving er daarom vandaag de dag, met Robert F. Kennedy als 37e president van de Verenigde Staten, daadwerkelijk anders uit had kunnen zien, is daarmee wellicht niet erg zinvol. RFK’s nalatenschap is echter nog steeds actueel. Behalve als beschermheer van armen, zwarten en latino’s, is Kennedy voor velen bovenal een inspirator, als lichtend voorbeeld van de wijze waarop een politicus in korte tijd een persoonlijke en morele transformatie kan ondergaan.[4]

Robert F. Kennedy is sinds zijn dood de geschiedenisboeken ingegaan als een van de belangrijkste voorvechters van civil rightsvan de jaren ‘60. Bij zijn aantreden als minister van justitie in 1961, daarmee onderdeel uitmakend van de regering van zijn broer en president John F. Kennedy, leek RFK echter nog nagenoeg blind voor de destijds woekerende rassenproblematiek in de Verenigde Staten.[5]Zo was Kennedy in 1961, aan het begin van zijn periode als minister van justitie, nog weinig begaan met de beweegredenen van de zogenoemde ‘Freedom Riders’.[6]Zijn besluit om deze protestbeweging in Alabama te beschermen met het sturen van ‘federal marshals’, was naar eigen zeggen louter ingegeven ter bescherming van law and order. Van enige emotionele sympathie met waarvoor de beweging streed was dan ook geen sprake.[7]Ook zijn verstandhouding met Martin Luther King was aanvankelijk moeizaam - Kennedy wantrouwde MLKen beval op enig moment zelfs tot aftapping van King’s telefoon -, maar in de navolgende jaren zou tussen beide uiteindelijk veel wederzijds respect ontstaan.[8]

Na de dood van zijn broer zou Robert F. Kennedy – tot 1964 als Attorney General, daarna als senator van New York en in 1968 als presidentskandidaat – transformeren van welgestelde, vrome katholiek tot wit, liberaal boegbeeld van de strijd tegen rassensegregatie en economische ongelijkheid. Een belangrijke rol in deze transformatie speelde zijn bezoek aan de Mississippidelta in 1967, waar Kennedy tot tranen geroerd werd[9]bij het zien van de armoedige omstandigheden waarin de zwarte bevolking leefde en de hongersnood waaronder talloze zwarte kinderen leden.[10]In zijn periode als senator zou Robert F. Kennedy uiteindelijk uitgroeien tot de enige witte politicus die vertrouwd werd door zwarte Amerikanen en waarop veel zwarte Amerikanen hun hoop vestigden.[11]Zijn verheven status verkreeg Kennedy in het bijzonder na de beroemde speech die hij in Indianapolis – ten overstaan van een voornamelijk zwarte menigte – hield na de dood van Martin Luther King. RFK hield kalmeerde met een korte maar indrukwekkendespeechde menigte: “What the country needs most now, isn’t more division and hatred, but love and wisdom and compassion toward one another.”

Waar in meer dan honderd andere Amerikaanse steden rellen uitbraken, bleef het in Indianapolis die avond rustig. Bij het horen van zijn speech is Kennedy’s empathie, met zijn kenmerkende nasale stem sprekend over de pijn van een neergeschoten dierbare, ontegenzeggelijk voelbaar.[12] Meer dan ooit weergalmt daarmee de boodschap van Kennedy’s speech, als historische oproep tot ‘bridge-building’ tussen verschillende rassen, ook 51 jaar later nog, in onze hedendaagse, verdeelde Westerse samenlevingen.[13]


[1] Katie Reilly, ‘Lessons for 2018 From One of America’s Most Tumultuous Years’, time.com19 december 2017.

[2] David Kaiser, ‘Robert F. Kennedy Is Remembered as a Liberal Icon. Here’s the Truth About His Politics’, time.com5 juni 2018.

[3] Joshua Zeitz, ‘The Bobby Kennedy Myth’, politico.com5 juni 2018.

[4] Adam Gopnik, ‘Robert Kennedy without tears’, newyorker.com6 juni 2018.

[5] Larry Tye, ‘The Most Trusted White Man in Black America, politico.com7 juli 2016.

[6] De Freedom Riders reden in bussen door het zuiden van de Verenigde Staten in de maanden het Supreme Court-arrest Boynton vs. Virginia – waarin raciale segregatie in openbaar vervoer werd verboden – om aandacht te vragen voor nog bestaande lokale rassenwetgeving. Zie: Larry Tye, ‘The Most Trusted White Man in Black America, politico.com7 juli 2016.

[7] Joan Walsh, ’80 Days That Changed America’, thenation.com23 april 2018.

[8] David Margolick, ‘Book excerpt: The untold story of MLK and RFK’, reuters.com27 maart 2018.

[9] Paul Schwartzman, ‘They were Kentucky’s poorest, most desparate people. And he was a Kennedy with an entourage’, washingtonpost.com21 februari 2018.

[10] Ellen B. Meachem, ‘What Mississippi Taught Bobby Kennedy About Poverty’, nytimes.com12 april 2017.

[11] Larry Tye, ‘The Most Trusted White Man in Black America, politico.com7 juli 2016.

[12] Michael S. Rosenwald, ‘That stain of bloodshed: After King’s assassination, RFK calmed an angry crowd with an unforgettable speech’, washingtonpost.com4 april 2018.

[13] Larry Tye, ‘The Most Trusted White Man in Black America, politico.com7 juli 2016.


Discussie