Waarom de kleur blauw?

door: door:
Deze week wordt er bij Fiat Justitia extra aandacht gegeven aan alles wat te maken heeft met de kleur blauw. Er worden uiteenlopende zaken behandeld zoals de vervuiling van de oceaan en het blauwe bloed van onze koninklijke familie. De kleur blauw heeft opzichzelfstaand echter meer geschiedenis en betekenis dan dat je in eerste instantie zou verwachten. Kleuren vertegenwoordigen meer dan slechts golflengtes op een spectrum. Kleuren kunnen waardes aangeven binnen een cultuur of betekenis geven aan een nationale vlag. Maar hoe zit dat met de kleur blauw?

Kleuren spelen een grote rol in het gevoel dat men ergens bij kan krijgen. Deze kleurassociaties worden onder andere gevormd door cultuur, mode, ervaring, persoonlijke voorkeur en kleurbeleving.Het menselijk geheugen is vatbaar voor visuele prikkels en daar is kleur er een van. Hoewel er geen wetenschappelijke bewijzen zijn voor het effect van kleuren, worden er op grote schaal wel eigenschappen en uitwerkingen aan toegekend. De betekenis en werking van kleur is erg persoonlijk, maar er zijn ook overeenkomsten in kleurbeleving. In dit artikel lees je negen keer over het gebruik van de kleur blauw.

1               De kleur van de lucht en de zee, de lievelingskleur van veel mensen, wordt geassocieerd met rust en vrede. Het is een kleur die staat voor de geest, intelligentie en verstand. Blauw wordt gezien als de kleur van vertrouwen, duidelijke communicatie en betrouwbaarheid. Met blauwe kleding straal je evenwichtigheid, efficiĆ«ntie en stabiliteit uit. In een blauwe ruimte word je productief. Meer associaties op de kleur blauw zijn loyaal, geduldig, sympathiek, vriendelijkheid en waarheid. Maar ook conservatief, kalmte, weinig emotioneel, status en macht. Door associaties met integriteit en oprechtheid wordt blauw veel gebruikt in zakelijke logo’s. Binnen de advocatuur zijn AKD en Houthoff voorbeelden van advocatenkantoren die blauw als voornaamste kleur in hun logo hebben.

2.             Zoals hierboven beschreven is blauw een kleur die veel terug te vinden is in de logo’s van bedrijven. Onder andere KLM, Houthoff en RTV Rijnmond hebben het logo voorzien van de kleur blauw. Maar waarom? Het is in ieder geval geen toeval en getuigt meer van een bewuste keuze. De kleur blauw wordt namelijk geassocieerd met een groot aantal positieve eigenschappen zoals vertrouwen, betrouwbaarheid en geloofwaardigheid. Het opnemen van de kleur blauw in het bedrijfslogo kan mogelijk leiden tot een associatie van deze positieve eigenschappen met het bedrijf. Een goede kleur om representatief voor de dag te komen. [1]

3.             Naast het gevoel die de kleur blauw kan oproepen, kan het ook een meer letterlijke betekenis hebben. De gekleurde banen van de Nederlandse vlag hebben ieder een betekenis. Zo staat het rood voor het volk, het wit voor de kerk en het blauw voor de adel. Dit stond vroeger voor de natuurlijke opbouw van de bevolking. Andere landen die deze symboliek mooi vonden, zoals Frankrijk en de Verenigde Staten, hebben deze kleuren in hun vlag overgenomen.[2]

4.             Blauw wordt soms ook wel beschreven als de kleur die vroeger niet bestond. De kleur heeft uiteraard altijd bestaan, er was in veel culturen echter geen woord voor. Taalhistoricus Lazarus Geiger ontdekte dat de meeste culturen als eerste woorden had den voor zwart en wit of licht en donker. Het volgende woord voor een kleur in elke taal was rood, gevolgd door geel en groen en uiteindelijk blauw. Er was dus lange tijd geen manier om blauw van andere kleuren te onderscheiden. Het was simpelweg net alsof de kleur blauw niet bestond.[3]

5.             Dat blauw binnen vele culturen zo lang als aparte kleur niet erkend is, is vreemd te noemen. Tenslotte zijn er in het leven veel belangrijke dingen die wij nu blauw noemen. Denk maar aan de lucht of de zee. De lucht en de zee zijn echter niet blauw, maar doorzichtig. De enige reden dat wij het als blauw associĆ«ren komt door de weerspiegeling van het zonlicht. De kleur blauw heeft van alle kleuren de meeste trillingen per seconde en dus de hoogste frequentie van weerkaatsing van alle kleuren. Dit zorgt ervoor dat het van alle kleuren het makkelijkst weerspiegeld en dus kleur geeft aan de doorzichtige oceaan en lucht. Vanuit de ruimte heeft de oceaan een hele andere kleur omdat weerspiegeling daar niet hetzelfde werkt als op aarde.[4]

6.             Blauw wordt ook gebruikt in spreekwoorden. Een spreekwoord, dat in de studentenwereld het meest gebruikt wordt met betrekking tot blauw, is natuurlijk: ‘een blauwtje lopen’. De herkomst van de uitdrukking komt uit de zeventiende eeuw. In de uitdrukking is ‘het blauwtje’ een afkorting van ‘een blauwe scheen’. Als je dus een blauwtje loopt heb je je scheenbeen gestoten. Flink gestoten natuurlijk, want er zit dan een blauwe plek op. Wellicht schopten vrouwen de mannen die al te opdringerig waren, flink tegen de benen. Maar dat is pure speculatie.[5]

7.             Voorts is blauw veel terug te vinden als businesskleur in het logo van bedrijven. Onder andere KLM, Houthoff en RTV Rijnmond hebben het logo voorzien van de kleur blauw. Maar waarom? Het is in ieder geval geen toeval en getuigt meer van een bewuste keuze. De kleur blauw wordt namelijk geassocieerd met een groot aantal positieve eigenschappen zoals vertrouwen, betrouwbaarheid en geloofwaardigheid. Het opnemen van de kleur blauw in het bedrijfslogo kan mogelijk leiden tot een associatie van deze positieve eigenschappen met het bedrijf. Een goede kleur om representatief voor de dag te komen. [6]

8.             Als er een baby geboren wordt, eet men beschuit met blauwe of roze muisjes. Een onderscheid dat niet lang geleden is gemaakt. Babykleertjes waren voorheen altijd wit. Het onderscheid bij geboorten van baby’s werd vroeger namelijk niet gemaakt omdat textiel pas in 1920 op een niet-giftige manier geverfd kon worden. Na deze ontwikkeling werd een beginnend onderscheid gemaakt. Blauw werd de kleur voor jongens en roze voor meisjes. Het idee hierachter is mogelijk dat blauw voor bescherming staat en een jongen als opperhoofd van de familie, zijn familie dient te beschermen. Roze werd daarentegen gebruikt om het ideale (zoete en zachte) karakter van een meisje uit te drukken. Producenten hielden dit onderscheid aan en daarmee was een traditie geboren.[7]

9.             Wat begon als een straatoptreden, is uitgegroeid tot een waar succes. De Blue Man Group is een bekend muzikaal optreden waarbij de groepsleden volledig blauw zijn geschminkt. Kenmerken van een show van deze groep, is dat er gebruik gemaakt wordt van ongewone materialen als instrumenten. Voorts ligt er verf op de drums, wordt er niet gesproken tijdens de show en is het een soort mimespel.[8]

10.          Tenslotte is blauw regelmatig te vinden op straat, namelijk in de uniformen van de politie. Waarom zijn ze niet wit, de kleur van vrede? De blauwe kleur van de uniformen zou een ‘beter goed gejat dan slecht verzonnen’ verhaal kunnen zijn. Politieagenten in London kregen blauwe uniformen om zich van het leger te kunnen onderscheiden. De kleur voor het uniform werd vervolgens door andere landen overgenomen. Voorts straalt de kleur blauw autoriteit en gezag uit, wat de kleur geschikt maakt voor politiewerk.[9] In Nederland is hier echter een variant op: Roze in Blauw. De Roze in Blauw politieagent is een LHBT-agent. De herkenbaarheid wordt ingezet om verbinding te maken met de buitenwereld: vooral om het signaal af te geven dat het belangrijk is incidenten gerelateerd aan geaardheid of genderidentiteit te melden of daar aangifte van te doen.[10]

Waarom dus blauw? Gewoonweg omdat het veel positieve associaties heeft. Blauw is van Fiat Justitia, maar ook van de Nederlandse vlag, de lucht en de zee, blauwtjes lopen, beschuit met blauwe muisjes en de politie. Blauw is dus veelzijdig en op allerlei manieren in het leven terug te vinden.


[1] Verfimpulsen, Waarom blauw zo geliefd is als businesskleur, no date, http://www.verfimpulsen.nl/Waarom-blauw-zo-geliefd-is-als-businesskleur.529.0.html (geraadpleegd op 31-05-2018).

[2] Quest, Waarom is de Nederlandse vlag rood wit blauw?, 2 augustus 2011,

[3] Jeanette Kras, Waarom de kleur blauw vroeger niet bestond, welingelichtekringen.nl, 30 maart 2016.

[4] Marensa, Waarom zijn de lucht en zee blauw, Wetenschap.info.nu, 8 april 2013,

[5] Enne Koops, Een blauwtje lopen, Historiek.net, 14 december 2017,

[6] Verfimpulsen, Waarom blauw zo geliefd is als businesskleur, no date, http://www.verfimpulsen.nl/Waarom-blauw-zo-geliefd-is-als-businesskleur.529.0.html (geraadpleegd op 31-05-2018).

[7] Wrmmagazine, waarom blauw voor jongens en roze voor meisje?, no date,  http://www.wrmmagazine.nl/waarom-blauw-voor-jongens-en-roze-voor-meisjes/ (geraadpleegd op 01-06-2018).

[8] Simply Awesome, Blue Man Group. Live in concert: best performance, 2 november 2015, https://www.youtube.com/watch?v=OeOb-LcYWgQ (geraadpleegd op 01-06-1995).

[9] Wibnet, waarom is de politie in het blauw?, 9 juli 2012, http://wibnet.nl/techniek/onderzoek/blauw-waarom-is-de-politie-in-het-blauw (geraadpleegd op 31-05-2018).

[10] Politie, Roze in blauw, no date, https://www.politie.nl/themas/roze-in-blauw.html (geraadpleegd op 31-05-2018).


Discussie

Relevante artikelen