Wat betekent de Brexit voor Nederland?

De effecten van de Brexit op de Nederlander

Door: Tobias Blokhuis

Op 31 januari 2020 was het dan eindelijk zo ver. Het Verenigd Koninkrijk trok zich officieel terug uit de Europese Unie, maar wel met als voorwaarde dat er voor bedrijven en personen geen gevolgen zouden zijn tot 31 december 2020. Ook die datum is nu verstreken. Veel van de gevreesde gevolgen van de omstreden Brexit worden dan ook gevoeld. Met het Verenigd Koninkrijk vertrokken ook de Europese vrijheden waar de burgers zo lang van hebben kunnen  genieten. Waar je vroeger op de trein naar Londen kon stappen alsof je naar Amersfoort ging, gooit de afwezigheid van het vrije verkeer van personen nu roet in het eten. Maar, welke effecten heeft de Brexit nu precies op Nederland? Wat merken de Nederlanders die al voor hun school of werk in het Verenigd Koninkrijk waren? Wat betekent het daarnaast voor Nederlanders die een Britse carrière aspireren? Op deze vragen wordt antwoord gegeven in deze bijdrage.

De economische gevolgen
Het Centraal Planbureau heeft onderzoek gedaan naar de mogelijke invloed die een Brexit zou hebben op de Nederlandse economie. Uit dit onderzoek bleek dat de schade zou kunnen oplopen tot wel 1.2% van ons bruto binnenlands product in 2030, ofwel ongeveer €10 miljard.

Op 24 december 2020 is een handels- en samenwerkingsakkoord  tussen de Europese Unie (hierna: EU) en het Verenigd Koninkrijk overeengekomen. Op 29 december 2020 stemden de EU-landen in met het akkoord en op 31 december volgde ook het Britse parlement. De regels van dit akkoord zijn op 1 januari 2021 in werking getreden. Op dit moment zijn de gevolgen van dit akkoord voor Nederland nog niet helemaal te zeggen, maar duidelijk is al wel dat op verschillende terreinen veel verandert. Er zullen voortaan weer controles en meer administratieve handelingen plaatsvinden aan de grenzen met het VK, bijvoorbeeld in de havens van Rotterdam, Hoek van Holland en IJmuiden. Daarnaast mogen Nederlandse vissers de komende vijf en half jaar circa 25% minder vis vangen in Britse wateren. Na die periode volgen nieuwe onderhandelingen over de visserij. Daarnaast is het niet meer mogelijk voor Nederlandse studenten om in het Verenigd Koninkrijk te gaan studeren in het kader van het Europese uitwisselingsprogramma Erasmus.

De Europese Raad heeft tijdens de bijeenkomst van 17 tot 21 juli 2020 aan de Europese Commissie gevraagd om een voorstel voor een zogenoemde Brexit Adjustment Reserve. Dit heeft als doel om de landen die het zwaarst door de Brexit worden getroffen te compenseren. Op 25 december 2020 publiceerde de Europese Commissie een voorstel, waarover in 2021 zal worden onderhandeld. Op basis van dit voorstel heeft Nederland recht op circa 750 miljoen euro uit de Brexit Adjustment Reserve.[1]

Reizen, studeren en werken
Jarenlang konden Nederlanders zonder enige moeite, met hun ID-kaart op zak reizen naar het Verenigd Koninkrijk. Dit was mogelijk door het vrije verkeer van personen, een recht dat alle EU-burgers toekomt. EU-burgers mogen namelijk vrij door de lidstaten van de Europese Unie reizen, verblijven, wonen, werken of studeren. Europese burgers kunnen drie maanden in een andere EU-lidstaat verblijven zonder een visum aan te vragen. De enige voorwaarde is een geldig identiteitsbewijs. Met een geldig identiteitsbewijs kan een Europese staatsburger dus in andere EU-landen zowel reizen als werken. Ook als zij ziek, arbeidsongeschikt of werkloos raken mogen zij in een andere EU-lidstaat blijven wonen.[2]

De Brexit verandert de positie van EU-burgers dan ook flink. Vanaf 1 oktober 2021 is reizen naar het Verenigd Koninkrijk alleen nog maar mogelijk met een geldig paspoort.[3] Voor een verblijf tot 6 maanden is een visum vooralsnog niet nodig. Indien de reis langer dan 6 maanden duurt, moet  wel een visum worden aangevraagd.[4]

Voor studenten wordt het nu ook moeilijker om te studeren in het Verenigd Koninkrijk. Met het terugtrekken  uit de EU verlaat het Verenigd Koninkrijk namelijk ook het Erasmus+ Program, een programma dat uitwisselingen regelt voor Europese studenten. Hierdoor stijgt voor de Nederlandse student het collegegeld in het Verenigd Koninkrijk met duizenden ponden per jaar.

De kans is groot dat Nederlandse onderwijsinstellingen de komende jaren een extra toestroom van internationale studenten krijgen. Uit een enquête van afgelopen juni onder 2500 EU-studenten komt naar voren dat 49 procent van de respondenten voor Nederland kiest, als het collegegeld in het VK te hoog wordt.[5]

Ook is werken in het Verenigd Koninkrijk moeilijker geworden na de Brexit. Nederlanders die vóór 2021 al werkten in het Verenigd Koninkrijk hebben met weinig veranderingen te maken, maar wel moet vóór 30 juni 2021 een verblijfsvergunning worden aangevraagd. Voor Nederlanders die vanaf 2021 in het Verenigd Koninkrijk willen werken, gelden er nieuwe regels. De Britse regels stellen nu dat buitenlandse werknemers moeten voldoen aan een puntensysteem. Als Nederlandse burger is het toegestaan om te wonen en werken in het Verenigd Koninkrijk wanneer er voldoende punten behaald zijn. Zo is een baan vanaf een bepaald salaris een aantal punten waard of een goede beheersing van de Engelse taal.[6]Deze punten zijn nodig om in aanmerking te komen voor de verschillende soorten visa. Zoals het Kennismigrant visum:

“Om in aanmerking te komen voor dit visum, moet u kunnen aantonen dat:

  • U een baan aangeboden heeft gekregen van een Home Office-bevoegde sponsor op het vereiste vakbekwaamheidsniveau;
  • U het relevante gemiddelde salaris door uw sponsor betaald zal worden (normaal gesproken is dat £26.500 of het gebruikelijke tarief voor de specifieke baan; de hoogste van de twee zal gelden);
  • U Engels spreekt op het gemiddelde B1 niveau (volgens het Gemeenschappelijke Europese Kader van Referentie voor talen).”[7]

Als gevolg van de Brexit verandert er dus veel. De Europese markt zal een enorme klap ondergaan en ook het reizen, studeren en werken worden stukken moeilijker. Nederlandse studenten die een master of minor in het Verenigd Koninkrijk wilden doen, kunnen hun plannen ook nog maar beter even herzien. Met het vervallen van Erasmus+ en de gelijkheid in collegegeld stijgen de kosten voor een dergelijk Brits avontuurtje met vele maanden studiefinanciering. Wat de gevolgen voor het Verenigd Koninkrijk zelf zullen zijn, valt nog te bezien, maar Nederland zal er tenminste flink op achteruit gaan.


[1] ‘Wat zijn de gevolgen van de Brexit voor Nederland’, rekenkamer.nl

[2] ‘Vrij verkeer van personen’, europa-nu.nl

[3] ‘Heb ik na de Brexit een paspoort nodig voor een bezoek aan het verenigd koninkrijk’, rijksoverheid.nl

[4] ‘Heb ik na de Brexit een visum nodig om naar het verenigd koninkrijk te reizen’, rijksoverheid.nl

[5] ‘Verassing uit bexitdeal vk stopt met uitwisselingsprogramma erasmus’, nos.nl

[6] ‘Kan ik na de brexit in het verenigd koninkrijk blijven wonen en werken’, rijksoverheid.nl

[7] ‘The uks points based immigration system information for eu citizens’, gov.uk