Wat is de kracht achter ‘populaire’ politieke leiders?

door:
Een politiek leider is het boegbeeld en de woordvoerder van een politieke partij. Degene die tijdens de verkiezingen de lijsttrekker voor een partij was, wordt in de meeste gevallen daarna de politiek leider van die partij. Een politiek leider speelt de hoofdrol in de verkiezingscampagne en de debatten. Kenmerken die ‘goede’ politieke leiders bezitten is dat ze duidelijke standpunten hebben, ze moeten goed kunnen debatteren, samenwerken en compromissen sluiten. Het belangrijkste is echter hoe je er voor zorgt dat het volk op jouw partij gaat stemmen. Wat maakt iemand een ‘populaire’ politieke leider?

Vaak worden deze politieke leiders vergeleken met populistische leiders. Zij zeggen altijd namens ‘het volk’ te spreken en de politiek moet daarbij een vertaling zijn van de wil van het volk. Vaak wordt populisme gezien als negatief en de kritiek hierbij is dat er grote ideeën zijn, maar geen reëel uitgewerkte plannen. Populisme hoeft echter niet uitsluitend kwalijk te zijn. Het is vooral een vaag en breed begrip, waar de meningen over verdeeld zijn.

Volgens een opiniepeiling van EenVandaag ziet het volk Mark Rutte als een betrouwbare leider van het land. Rutte is volgens deze peiling goed in staat om verschillende partijen bij elkaar te brengen in compromissen. Ook is hij in staat om een land in moeilijke tijden te besturen en het uit de crisis te helpen. Bovendien ziet het EenVandaag Opniepanel zijn positiviteit als een goede eigenschap voor een premier.[1]Rutte heeft dus weldegelijk de kenmerken van een goede politieke leider in zijn mars. Toch is hij geen overmatig veelbesproken en plotseling groeiend politiek figuur. Wat maakt je dan wel zo’n ‘populaire’ politieke leider?

Een aantal veel voorkomende kenmerken van populisme zijn:

-          Het creëert een gemeenschappelijke vijand;

-          De gezichten van de beweging zijn intellectueel;

-          Het richt zich tegen de gevestigde orde;

-          En populistische partijen hebben een charismatische leider.[2]

Deze kenmerken zie je overduidelijk terug bij Donald Trump. In ons land viel de LPF van Pim Fortuyn en valt de PVV van Geert Wilders in één mond te noemen met het populisme. Op dit moment zie je de populistische trekjes terugkomen bij de partij Forum voor Democratie van Theirry Baudet. Deze partij heeft verrassend genoeg bij de Provinciale statenverkiezingen van 20 maart de meeste stemmen gekregen. Het populistische kenmerk van de gemeenschappelijke vijand zie jij bij deze partij terug in de Europese Unie. Het tweede kenmerk vormt zich in de intellectuele gezichten van de partij zoals bijvoorbeeld Paul Cliteur en Frank Ankersmit. Baudet richt zich vervolgens ook tegen de gevestigde orde en wil het partijkartel breken. Hij wil Nederland ‘redden van de verloedering van onze cultuur’. De partij geeft hierdoor een gevoel van samenhorigheid: een wij-gevoel. Bovendien is het besluit van Baudet om als enige partij zijn verkiezingscampagne voort te zetten na de aanslag in Utrecht, een goed voorbeeld van het feit dat hij zich verzet tegen de gevestigde orde. Ten slotte heeft Baudet ook charismatische kenmerken. Hij heeft een sterke persoonlijke aantrekkingskracht die hij op het volk uitoefent. Hij creëert een emotionele band met zijn achterban, waarbij erkenning van zijn volgers essentieel is. De aanhang kan zich vooral vinden in zijn mening over migratie en klimaat. 

Kortom, heeft de flamboyante Baudet zijn succes te danken aan het feit dat hij een band schept met het volk. Daarentegen laat de huidige premier Rutte hier wel eens steken vallen, doordat hij vergeet zijn keuzes aan de kiezers uit te leggen. Naar mening van het hiervoor al genoemde opiniepanel van EenVandaag komt hij zijn beloftes niet na en weet hij onvoldoende wat er in het land leeft.[3]


[1]P. Klapwijk, 1V Opiniepanel: onderzoek: zeven jaar premier Rutte, p. 6, 17 oktober 2017.

[2]A. van Ditmars, Trouw: Het filosofisch elftal: Waarom is Baudet zo populair?,30 november 2017.

[3]P. Klapwijk, 1V Opiniepanel: onderzoek: zeven jaar premier Rutte, p. 7, 17 oktober 2017.

Bronnen:

L. Elbrink, MT: verkiezingen: dit zijn de leiderschapskwaliteiten van de belangrijkste lijsttrekkers, 14 maart 2017. 

H. von Piekartz, de Volkskrant:vier redenen waarom forum voor democratie zo aantrekkelijk voor kiezers is, 20 maart 2019.


Discussie