Het Omtzigt schandaal

Een chronologische uiteenzetting van de gebeurtenissen rondom Pieter Omtzigt

Door: Floor de Bruin

 

Na het uitlekken van de notities van toenmalig verkenner Kasja Ollongren is Pieter Omtzigt een van de meest besproken Kamerleden. Omtzigt is enorm populair onder de kiezers, maar bij zijn collega’s in Den Haag ligt dat iets anders. Hij staat namelijk bekend als een ‘lastpak’. Dit omdat hij zich bezighoudt met dossiers waar weinig politici hun vingers aan willen branden. Omtzigt is namelijk medeverantwoordelijk voor het in kaart brengen van de Kinderopvangtoeslagenaffaire.[1]

Het begon allemaal bij de leiderschapsverkiezing van het CDA vorige zomer. Hugo de Jonge wint deze verkiezingen met een kleine meerderheid van Pieter Omtzigt. Het populaire kamerlid kreeg zoveel stemmen dat hij de titel running mate krijgt.

De Jonge heeft maar kort van zijn zege kunnen genieten, binnen het CDA ontstaat namelijk onrust. Leden klagen over het feit dat hun digitale stem niet goed is verwerkt. De vrouw van Omtzigt meldt dat zij op haar man dacht te stemmen, maar vervolgens een melding heeft ontvangen waarin stond “Dank voor uw stem op Hugo de Jonge”.

Er wordt onderzoek gedaan naar de resultaten, maar zonder geluk. De resultaten blijven in stand. In de daaropvolgende maanden komt partijleider Hugo de Jonge onder vuur te liggen. Er wordt namelijk getwijfeld aan zijn capaciteiten om de partij te leiden in combinatie met de taak als coronaminister. Deze twijfels zijn terug te zien in de peilingen.

Hugo de Jonge stapt op als partijleider van het CDA. De reden hiervoor was dat hij zich volledig wilde focussen op het ministerschap. Vrij snel daarna blijkt dat het niet running mate Omtzigt is die het stokje overneemt, maar partijgenoot Wopke Hoekstra. In een eerste reactie laat Omtzigt weten dat het een “goed idee is als Wopke de partij gaat leiden”.

Ook met Hoekstra als boegbeeld van de partij gaat het nog steeds niet goed. De campagne komt maar niet van de grond. En de peilingen blijven tegenvallen. Uiteindelijk worden er in de Tweede Kamerverkiezingen 15 zetels bemachtigd, waarvan er 5 zijn toe te rekenen aan Pieter Omtzigt. Hij krijgt namelijk 342.000 voorkeurstemmen.[2]

Na de verkiezingsuitslagen is het aan de verkenners Kasja Ollongren en Annemarie Jorritsma om de formatie van een nieuw kabinet op gang te krijgen. Dit lijkt in een eerste oogopslag goed te gaan, totdat Ollongren positief test op het coronavirus en halsoverkop de Tweede Kamer moet verlaten. In alle haast vergeet zij echter om haar notities af te schermen. Laat het nou net deze notities zijn waarop de welbekende woorden “positie Omtzigt, functie elders” staan. De twee verkenners stappen na het uitkomen van deze noties op. Omtzigt – die op dat moment overwerkt thuis zat, laat weten dat hij de steun die hij heeft ontvangen overweldigend vindt. En grapt in een tweet over de functie elders notitie[3].

Het CDA dat teleurgesteld was over de resultaten, wilde weten waar het verlies aan te wijten viel. Om daarachter te komen werd er een evaluatiecommissie opgericht. Deze commissie werd geleid door oud-minister Liesbeth Spies. Het onderzoek was nog niet klaar, maar had toen al een enorme impact. Omtzigt had namelijk een bijdrage geleverd aan het onderzoek. Deze notitie was uitgelekt. Het ging om een document van welgeteld 76 pagina’s die politiek inhoudelijke en persoonlijke kritiek bevatte op de cultuur binnen het CDA.

Zoals eerder vermeld heeft Omtzigt binnen zijn partij en het parlement de Toeslagenaffaire op de kaart gebracht. Dit is binnen het CDA niet bij iedereen in het juiste keelgat geschoten. Uit WhatsApp-berichten blijkt namelijk dat Omtzigt door collega’s onder meer is uitgemaakt voor “psychopaat” en “teringhond”. In zijn notitie laat Omtzigt blijken dat hij zich niet altijd gewaardeerd heeft gevoeld en dat hij zich op sommige momenten zelfs onveilig heeft gevoeld. Tijdens het openbaren van de Toeslagenaffaire heeft Omtzigt op sommige momenten het idee gehad dat hij werd tegengewerkt vanuit zijn eigen partij. In zijn notitie is hij extreem kritisch over de rol van het kabinet bij de Toeslagenaffaire. Zo schrijft hij: “De ministers zijn geobsedeerd door de beeldvorming en spreken met veel minder betrokkenheid over de ouders, die in enorme problemen zitten door overheidshandelen.”[4] Hierbij doelt Omtzigt ook op de huidige partijleider van het CDA, Wopke Hoekstra, demissionair minister van FinanciĆ«n.

Ook over de wisseling van leiderschap heeft Omtzigt wat te zeggen. Uit de notitie blijkt namelijk dat Rutger Ploum – oud CDA-voorzitter – hem beloofd had dat hij De Jonge op zou volgen als die op zou stappen als partijleider. Zoals eerder vermeld is dit niet gebeurt. Omtzigt laat weten dat hij ondanks de belofte van Rutger op onheuse wijze is gepasseerd als lijsttrekker.[5]

Die hierboven genoemde punten zijn slechts het tipje van de sluier omtrent hetgeen in de 76 pagina’s tellende vernietigende notitie naar voren is gekomen.

Als gevolg van het uitlekken van de notitie zegt Pieter Omtzigt zijn CDA-lidmaatschap op. Op twitter schrijft hij dat de notitie voor hem op onbekende wijze is gelekt naar de media. Het stuk had natuurlijk intern moeten blijven. Nu het stuk en een deel van Omtzigts scherpe visie op straat liggen, vindt de politicus dat het voor hem nog moeilijker is geworden om binnen het CDA te blijven functioneren. Hij laat weten dat hij van plan is om als zelfstandig Kamerlid terug te keren. Dit omdat veel mensen hem dat vertrouwen hebben gegeven.

Kortom, er is een hoop gebeurd rondom Kamerlid Pieter Omtzigt. Omdat Omtzigt op dit moment nog overwerkt thuis zit en pas van plan is om terug te keren als hij volledig hersteld is, is het nog onduidelijk op wat voor manier hij zijn rentree in de Tweede Kamer zal maken. Wat wel duidelijk is, is dat hij inmiddels een enorme achterban heeft.[6]

 

[1] L. Pelikaan, ‘Populair onder kiezers, berucht in Den Haag: waarom CDA’er Pieter Omtzigt wordt gezien als een ‘lastpak’’, Business Insider, 31 maart 2021.

[2] G. Dietvorst, ‘Al een jaar roerige tijden bij het CDA, en het einde lijkt nog niet in zicht’, NOS.nl, 20 juni 2021.

[3] ‘Omtzigt laat voor het eerst sinds ‘functie elders’ van zich horen: ‘Functie Kamerlid dus’, de Volkskrant, 30 maart 2021.

[4] T. Borst, ‘De belangrijkste bezwaren uit de vernietigende CDA-notitie van Omtzigt’, NRC.nl, 11 juni 2021.

[5] T. Borst, ‘De belangrijkste bezwaren uit de vernietigende CDA-notitie van Omtzigt’, NRC.nl, 11 juni 2021.

[6] ‘Omtzigt stapt uit het CDA, wil op termijn wel door als zelfstandig Kamerlid’, NU.nl, 12 juni 2021.