Matchfixing

Wat houdt matchfixing in en waarom is veroordelen lastig?

Door: Naomi Peters

Vorige week is de politie Rotterdam-Rijnmond een onderzoek gestart naar een speler van de voetbalclub Sparta. De desbetreffende speler wordt verdacht van matchfixing.[1] Het onderzoek is gestart nadat verschillende internationale partijen uit de gokindustrie verdachte gokpatronen constateerden. Als een speler moedwillig een overtreding maakte, zou er sprake kunnen zijn van matchfixing. In het recente onderzoek zou het gaan om een gokker die dertienduizend euro heeft gewonnen door drieduizend euro in te zetten op de gele kaart die de voetballer heeft gekregen. Twee anderen verdienden hier duizend euro mee. De gele kaart was extra opvallend, omdat de voetballer de tegenstander ver buiten zijn eigen strafschopgebied vloerde, zonder dat er direct gevaar was. De voetballer zelf zegt van niets te weten: “Het was inderdaad een onhandige en onnodige overtreding. Maar ik heb wel eens gekkere overtredingen gemaakt”.[2] De gokker en de voetballer geven aan elkaar niet te kennen, wel hebben zij op sociale media gemeenschappelijke vrienden. Echter, in deze zaak is er alleen indirect bewijs. Zonder geldstromen tussen de matchfixer en de gokker is matchfixing bijna niet te bewijzen.[3] In deze bijdrage wordt er ingegaan op het fenomeen matchfixing. Wat is het? Waar speelt het zich af en is het strafbaar? Eerst wordt er uiteengezet wat matchfixing is en bij welke sporten het voorkomt. Daarna wordt er ingegaan op de juridische kant. Tot slot wordt er afgesloten met een conclusie.

Wat is matchfixing?

Er wordt gesproken van matchfixing als het resultaat van een sportwedstrijd bepaald wordt door een deelnemer. Dit kan een speler, een trainer, maar ook een scheidsrechter zijn die er moedwillig voor zorgt dat het team verliest of valsspeelt. Deze sporters worden financieel vergoed voor het verliezen door zelf voor een zege van de tegenpartij te gokken. In gevallen van omkoping wordt een speler betaald om vals te spelen. Dat is dan een vorm van matchfixing die makkelijker te bewijzen is.[4] Matchfixing is geen nieuw fenomeen. Zelfs in de klassieke oudheid was hier al sprake van. Echter, veroordelingen volgen vrijwel nooit vanwege het gebrek aan bewijs. Ook in andere landen speelt het fenomeen. In landen, zoals Italië en Duitsland, hebben zich ernstige gevallen van matchfixing voorgedaan. Zo heeft in 2018 de Italiaanse voetbalbond een speler geschorst en boetes opgelegd, omdat voorafgaand aan de wedstrijd via WhatsApp spelers aan de andere club vroegen om rustig aan te doen zodat zij zouden winnen.[5] Bij deze zaak was er dus wel direct bewijs en leidde het tot een veroordeling. Daarnaast was de veroordeling hierbij makkelijker doordat Italiaanse matchfixing wet hierop zag.

Verschillende sporten

Matchfixing komt niet alleen voor bij voetbal. Bij iedere soort wedstrijd, ongeacht de sport, kan de uitslag gemanipuleerd worden met de bedoeling van gokkers om hier winst op te maken. Zo is vorige maand een tennisser voor drie jaar uit de sport gebannen, waarvan vijftien maanden als schorsing. Dit werd gedaan door de International Tennis Integrity Agency (ITIA). Maar ook in januari werden er drie tennissers uit Egypte, Slowakije en Uzbekistan geschorst.[6] Het mag dus duidelijk zijn dat de soort sport niet uitmaakt.. Ook bestuurders van de basketbalvereniging Aris Leeuwarden maken zich zorgen over matchfixing. Het Instituut Sportrechtspraak (hierna: ISR) had een redelijk vermoeden dat toenmalige basketballers in het seizoen 2018/2019 zich schuldig hebben gemaakt aan matchfixing. Echter, het onderzoek staat stil ‘vanwege een gebrek aan geld en bevoegdheden’. Het ISR heeft dus niet de mogelijkheid om elk onderzoek goed uit te voeren. Naast dat het ISR onderzoek doet naar matchfixing, wordt het ISR zelf ook al langer onderzocht, omdat er veel klachten zijn over de werkwijze en communicatie van het instituut. Om de problemen van slechte onderzoeken van het ISR op te lossen, moet er geld geïnvesteerd worden. Er zijn ideeën gemaakt over een integriteitsunit voor de sport, die gezamenlijk en op een hoog niveau zaken als doping, matchfixing en grensoverschrijdend gedrag aan kan pakken. Dit zou wellicht het probleem op kunnen lossen, het heeft in ieder geval al positief uitgepakt in meerdere landen.[7]

Juridische kant matchfixing

In de Nederlandse wet is er geen wettelijke bepaling opgenomen over matchfixing. Echter, matchfixing kan gezien worden als oplichting, dat strafbaar gesteld is in artikel 326 Wetboek van Strafrecht (hierna: Sr). Als een speler geld van een matchfixer heeft aangenomen kan er sprake zijn van omkoping. Dit is vastgelegd in artikel 328ter Sr.

In het buitenland, zoals in Italië en Portugal, is matchfixing wel vastgelegd in de wet. Omdat Nederland geen dergelijke wet heeft, wordt Nederland soms een ‘matchfixing-paradijs’ genoemd.[8] Er is ook nauwelijks jurisprudentie over matchfixing in Nederland. De reden hiervoor is dat vervolging nauwelijks plaatsvindt bij matchfixing, omdat het bewijzen ervan erg lastig is. Bij oplichting (artikel 326 Sr) zullen matchfixers en spelers geen sporen achterlaten. Daarnaast kan er zonder bekentenis niet met zekerheid worden vastgesteld of een overtreding opzettelijk is gemaakt. Spelers kunnen verklaren dat het een slechte dag was, of dat de tegenstanders gewoonweg beter waren.[9] Omkoping (artikel 328ter Sr) is makkelijker te bewijzen als de geldstroom via de bank plaatsvindt. Echter, deze geldstromen zullen vaak contant plaatsvinden, waardoor ze lastig te traceren zijn.[10]

Ook in Bulgarije is matchfixing opgenomen in de wet. Iemand wordt strafbaar gesteld als degene door geweld, misleiding of intimidatie een ander persoon probeert te bewegen om het resultaat van een sportevenement te beïnvloeden. Daarnaast is het strafbaar om een dergelijk voordeel te verkrijgen of te accepteren.[11] De wet stelt dan een minder hoge bewijslast dan in Nederland.

Conclusie

Matchfixing is een toenemend fenomeen. Niet alleen in Nederland, maar over heel de wereld en bij iedere sport. Matchfixing vindt zijn oorsprong al in de klassieke oudheid, maar neemt nu steeds meer toe. Als er een gebrek aan bewijs is, komt het ongeacht de verdenking bijna nooit tot een vervolging. In tegenstelling tot andere landen kent de Nederlandse wet geen wetsartikel over matchfixing. Hierdoor moet het fenomeen onder omkoping of oplichting vallen, waardoor opzet bewezen moet worden. Zonder bekentenis kan die opzet vrijwel nooit bewezen worden omdat de matchfixer alle sporen kan uitwissen. Een andere oplossing om matchfixing tegen te gaan, is een integriteitsunit, waardoor de sportclubs zelf het gedrag niet meer hoeven aan te pakken.

 

[1] ‘Sparta ontkent betrokkenheid verdediger Beugelsdijk bij gokschandaal’, NOS 10 mei 2021 (nos.nl).

[2] ‘Eredivisiespeler verdacht van matchfixing: politie start onderzoek’, AD 9 mei 2021 (ad.nl).

[3] P. de waard ‘Is matchfixing even ongrijpbaar als misbruik van voorkennis?’, Volkskrant 10 mei 2021 (volkskrant.nl).

[4] ‘Matchfixing’, Openbaar Ministerie (OM.nl).

[5] ‘Italiaanse bond straft spits en Parma voor matchfixing’, VI 23 juli 2018 (vi.nl)

[6] ‘Alweer een tennisser geschorst vanwege matchfixing: de 10e in 2021’, sportnieuws 7 april 2021 (sportnieuws.nl).

[7] R. Spekenbrink, ‘Zorgen rond matchfixing in Nederland: daar zit internationale criminaliteit achter’, AD 2 april 2021 (ad.nl).

[8] ‘Is Nederland een matchfix-paradijs?’, NPO3 (npo3.nl)

[9] N. Vrught, ‘De juridische aspecten esports: matchfixing’, LawFox advocaten 8 juli 2016 (lawfox.nl).

[10] ‘Matchfixing in Nederland’, voetbaladvocaat (voetbaladvocaat.nl).

[11] KEA, ‘Matchfixing in sport, a mapping of criminal law provisions in EU 27, 2021, p.2 en 67.