Nederland zegt nee tegen de IB

Inkomstenbelasting in binnen- en buitenland

Door: Sydney Edenburg

Nederland wordt gezien als doorsluisland waarmee bedrijven zoveel mogelijk belasting kunnen ontwijken. In de volksmond wordt het land zelfs een belastingparadijs genoemd.[1] Burgers betalen zich daarentegen scheel aan belastingen.[2] Dit betreft niet alleen loonbelasting, maar ook belasting over de woning, uitkeringen en erfenissen. Al deze belastingvormen vallen onder dezelfde verzamelnaam: de inkomstenbelasting. Voor sommige burgers vormt dit al jaren een knelpunt. Vooral de hoge tarieven leiden tot onenigheid.[3] Een reden daarvoor is dat mensen met een hoog inkomen procentueel gezien meer belasting betalen dan mensen met een laag inkomen. Zeker in contrast met het buitenland wordt in Nederland veel belasting betaald.[4] Zo stond Nederland in 2019 in de top 5 landen met het hoogste belastingtarief. Heft Nederland echt zoveel belastingen? En waarom belasten andere landen hun inwoners niet? In deze bijdrage wordt kort ingegaan op hoe de belasting in Nederland is geregeld en hoe Nederland een voorbeeld aan andere landen kan nemen.

Nederlandse inkomstenbelasting
Artikel 104 van de Grondwet regelt dat alle belastingen worden geheven uit kracht van de wet. De inkomstenbelasting is een eeuwenoud fenomeen en wordt voornamelijk gebruikt voor het financieren van de overheidsuitgaven.[5] Denk hierbij aan het aanleggen van wegen of het verbeteren van het onderwijs.[6] Het eerste waar men aan denkt als het gaat over inkomstenbelasting is loon, maar inkomsten zijn veel breder dan dat. De inkomstenbelasting wordt immers geheven over drie soorten inkomen.[7] Loon valt onder de eerste soort; inkomen uit werk en woning. De andere twee soorten zijn inkomen uit aanmerkelijk belang en inkomen uit sparen en beleggen. Deze soorten inkomens worden als boxen gezien en staan in art. 2.3 van de Wet Inkomstenbelasting 2001 (hierna: IB). Iedere box kent een eigen belastingtarief. Het tarief van box 1 is progressief. Dit houdt in dit tarief toeneemt indien het belastbaar inkomen stijgt. Daardoor betalen de laagste inkomens een aanzienlijk lager tarief dan de hoogste inkomens.[8]  Dit verschil kan worden gezien als oneerlijk, maar dient ook een aantal doelen.[9] Eén daarvan is het verminderen van de ongelijkheid in Nederland.

Echte belastingparadijzen
Hoewel Nederland als een belastingparadijs wordt gezien, is er een aantal andere landen dat het beter voor elkaar heeft. Zo loopt Saoedi-Arabië aan  kop met een inkomstenbelastingtarief van 0%.[10] Door de hoge olie-inkomsten hoefde het land eerder geen belastingen te heffen. Hier komt echter verandering in. Zo worden suikerhoudende producten belast met een suikertaks, maar de inkomens zijn nog vrij van belasting.[11] Ook de Verenigde Arabische Emiraten en Koeweit, een klein schiereiland aan de grens van Saoedi-Arabië, belasten hun inwoners niet met inkomstenbelasting. Deze landen kunnen zich dit veroorloven door de grote reserves van olie en aardgas. Bovendien putten zij hun inkomsten uit toerisme.[12]

Daarnaast nemen andere landen een tussenpositie in. Zo betalen de Franse inwoners van Monaco wel inkomstenbelasting, maar de immigranten niet.[13] Deze dwergstaat aan de Franse kust haalt zijn inkomsten voornamelijk uit toerisme, vastgoed en de bankensector.[14] Ook zijn casino’s een grote inkomstenbron.[15]

Nederland zonder inkomstenbelasting
Uit de miljoenennota van 2021 blijkt dat de inkomsten van de Nederlandse overheid 293 miljard euro bedragen. Met bijna 22% vormden de loon- en inkomstenbelasting de grootste inkomstenbron van de totale inkomsten. Dit komt neer op 64 miljard euro.[16] Als de inkomstenbelasting in Nederland zou worden afgeschaft, dan zou dat bedrag moeten worden gecompenseerd. In andere landen werd dat goedgemaakt door olieprijzen, aardgas en belasting op casino’s. In het kader van aardgas staat Groningen echter niet te springen en van haar casino’s moet Nederland het ook niet hebben.[17] Toch moet het gat aan inkomsten worden opgevuld. Wellicht met iets waar Nederland wel om bekend staat namelijk haar tulpen. Tulpen, bloembollen en boomkwekerijproducten vormen namelijk de op twee na grootste exportverdienste van Nederland.[18] In 2018 werd bijna 5,5 miljard euro aan de sierteelt verdient. Andere zaken waar Nederland momenteel veel geld aan verdient, zijn machineonderdelen. Zo heeft Nederland 15,8 miljard euro aan dergelijke onderdelen  in 2018 verdiend.[19] Dit bedrag is echter lang niet zo hoog als de inkomsten uit loon- en inkomstenbelasting. Om deze belastingen te kunnen vervangen, moeten er ruim vier keer zoveel machineonderdelen worden geëxporteerd, of bijna twaalf keer zoveel tulpen.

Conclusie
In Nederland wordt belasting geheven over drie soorten inkomens, waarbij box 1 een progressief tarief kent.[20] Ondanks deze heffingen wordt Nederland vaak gezien als een belastingparadijs. Ten opzichte daarvan zijn andere landen nog soepeler met hun belastingtarieven. Vooral landen die inkomens genereren uit aardolie en aardgaswinning, belasten hun inwoners niet met inkomstenbelasting. Als Nederland deze landen zou willen evenaren, moet zij een andere inkomstenbron vinden. Bijvoorbeeld door de huidige export uit te breiden. Dit wordt wel een hele klus aangezien de inkomsten uit loon- en inkomstenbelasting het grootste deel van de Nederlandse rijksinkomsten beslaan. Misschien moet Nederland toch maar inzetten op de casino’s, of misschien moet Groningen eraan geloven.

 


[1] ‘Nederland belastingparadijs? Nederland doorsluisland!’, CPB.nl.

[2] ‘Ministerie van Financiën: 'Belasting op arbeid te hoog'’, rtlnieuws.nl.

[3] ‘Belastingonderzoek onder Nederlanders’, rijksoverheid.nl.

[4] ‘Income tax around the world’, Statista.nl.

[5] ‘Economische kenmerken van belastingheffing’, wolterskluwers.nl.

[6] ‘Economische kenmerken van belastingheffing’, wolterskluwers.nl.

[7] ‘Boxen en tarieven’, Belastingdienst.nl.

[8] ‘Soorten inkomstenbelasting’, rijksoverheid.nl.

[9] ‘Belastingonderzoek onder Nederlanders’, rijksoverheid.nl.

[10] ‘Niets is meer heilig: zelfs in Saoedi-Arabië wordt belasting geheven’, nu.nl.

[11] ‘Niets is meer heilig: zelfs in Saoedi-Arabië wordt belasting geheven’, nu.nl.

[12] ‘Dubai’, jongbloed-fiscaaljuristen.nl.

[13] ‘Wat is de reden dat Verstappen en co in Monaco wonen?’, hartvannederland.nl.

[14] ‘Paradijselijk wonen in Monaco’, luxevastgoed.nl.

[15] ‘Casino’s in Europa’, onetime.nl.

[16] ‘Inkomsten en uitgaven van het Rijk 2021’, rijksoverheid.nl.

[17] ‘Geschiedenis van aardgas in Groningen’, milieudefensie.nl.

[18] ‘Dit zijn de belangrijkste exportproducten van Nederland’, logistiek.nl.

[19] ‘Dit zijn de belangrijkste exportproducten van Nederland’, logistiek.nl.

[20] ‘Soorten inkomstenbelasting’, rijksoverheid.nl.